Spitali special SVETI VID

Site:

Spitali special
SVETI VID

MIRËSEREDHËT NË PREZANTIMIN TONË

(teksti rrotullues)

“Ideja e spitalit SVET VID, që nga fillimi ka qenë që oftalmologjia bashkëkohore t’ua bëjë të mundshme pacientëve që kirurgjinë kualitative në vend që ta kërkojnë në botën e jashtme ta kenë në shtet të vet. Në vend që të presim që të hyjmë në Evropë, ajo, sa i përket oftalmologjisë, që moti gjendet në zemër të Beogradit. Këtu, në një ishull të vogël të Evropës, në zemër të Beogradit, ekziston shpresa edhe për një mori oftalmologësh që sot të shohin se cilat janë ato mundësi të kirurgjisë së syve, e që nuk është vetëm pamja nga tekstet e huaja, për të mënjanuar botëkuptimet e trashëguara dhe të ngulitura.”

- NDËRHYRJA KIRURGJIKE E KATARAKTËS ME ULTRATINGUJ

- NDËRHYRJA KIRURGJIKE E GLAUKOMËS
- KIRURGJIA
VITREORETINALE
- MËNJANIMI I DIOPTRISË
ME RREZET LAZËR EGZAJMER
- TERAPIA
FOTO DINAMIKE (POT)
Optika LOW VISION Center
Glaukoma Dioptria e lartë Katarakta Korrigjimi i dioptrisë Strabizmi Diabetes Mellitis
Njolla e verdhë Shkëputja e retinës web design. KLODOVIK
ORARI I PUNËS: për çdo ditë pune dhe të shtunave prej orës 8.00 - 20.30
të dielen prej orës 8.00 - 14.00
Për spitalin
TEKNOLOGJIA BASHKËKOHORE NË FUNKSION TË OFTALMOLOGJISË
PËR NE
Spitali është vendosur në qendër të qytetit, në rrugën Dobraçina nr. 27, afër Sheshit të Republikës dhe Teatrit Popullor. E përfshin sipërfaqen prej 800m2. Ka shumë ordinanca dhe salla të pritjes, një numër kabinetesh diagnostike për diagnostikën themelore dhe përcjellëse, sallen e operacionit, qendrën me rrezet lazër, vendmjekimin... Ekziston edhe mundësia e vendosjes në apartamente me kondicionerë dhe TV.
Orari i punës së spitalit është për çdo ditë pune dhe të shtunave prej 8.00 - 20.30. Të dielave prej 8.00 - 14.00
VEPRIMTARIA
Spitali special SVETI VID është formuar në vitin 1997. Me krijimin e tij ka filluar një erë e re e oftalmologjisë së vendit. Ideja ka qenë që oftalmologjia e vendit të bëhet më bashkëkohore dhe që sa më mirë dhe sa më shpejtë të tejkalohet zbraztësia e dhjetëvjetëshit e cila ka mbizotëruar në qarqet e oftalmologjisë së vendit. Duke e ofruar mundësinë e zgjidhjeve të reja, të përshtatshme, e jo të “kirurgjisë për hirë të kirurgjisë”, spitali SVETI VID është bërë institucion dhe emër i cili është sinonim për oftalmologjinë bashkëkohore me cilësi të lartë. Në vend që të punohet për cilësi më të mirë në botën e jashtme, oftalmologjia bashkëkohore kualitative e ka filluar punën në qendër të Beogradit.
Spitali special SVETI VID, që nga themelimi e më tutje, e ka sjellë në shtetin tonë teknologjinë e fundit më të mirë dhe metodat më të njohura kirurgjike dhe diagnostike për zgjidhjen e problemeve të syrit. Në këtë mënyrë oftalmologjisë së vendit i imponohen pikëpamjet dhe standardet e reja, bashkëkohore për shërimin e sëmundjeve të syrit, me efekt më të madh për ruajtjen e funksionit të pamjes dhe me këtë caktohen orientimet e zhvillimit të oftalmologjisë së vendit.
Këtu, në ishullin e vogël të Evropës në zemër të Beogradit, ekziston shpresa edhe për një mori oftalmologësh të rinj, të diplomuar, që të njihen me mundësitë e kirurgjisë së syve sot, e që nuk është vetëm pamja nga tekstet në gjuhët e huaja, për të zhdukur barrën e botëkuptimeve të trashëguara dhe të vjetëruara.
DIAGNOSTIKA
Në shumë ordinanca me pajisjen më të mirë do t’ju presë personeli gjentilë dhe do t’ju ndihmojë që të zgjidhni problemin. Kontrolli gjithëpërfshirës oftalmologjik e nënkupton shikimin e të gjitha strukturave të syrit, edhe të segmentit të përparmë edhe të prapmë, dhe shqyrtimin e problematikës në tërësi.

Kabinetet për destinime të veçanta

- Kabineti për diagnostikë me ultratinguj – për zbulimin e ndryshimeve të strukturave të thella të syrit, në trupin qelqor, në retinë, dhe në globin e syrit (gjakrrjedhjet, shkëputjet e retinës, ndryshimet e tumorit, etj.,) veçanërisht në gjendjet e patejdukshme siç është katarakta, ose gjakrrjedhja në këndin e dhomës së përparme gjë që e çrregullon kontrollin në strukturat e prapme.

- Kabineti për pahimetri dhe topografinë korneale të kompjuterizuar. Ky është mjekim bashkëkohor diagnostik në përkufizimin e problemit të kornesë; i zbulimit të hershëm të keratokonusit dhe të degjenerimeve tjera të kornesë, ndryshimeve të krijuara për shkak të bajtjes së thjerrëzës syputhitëse. Gjithashtu kontrolli është i domosdoshëm para procedurës refraktive.

- Kabineti për zbulimin e hershëm të glaukomës, me zbulimin e ndryshimeve të para asimptomatike në nivel të shtresës së fijeve nervore.-GDx

- Kabineti për fushën e kompjuterizuar të pamjes, me testet e veçanta për ekzaminimin e funksionit të nervit të syrit ose të makulës – njollës së verdhë.

- Kabineti për angiografi – fotografimi i enëve të gjakut në fundin e syrit me aplikimin e kontrastit i cili aplikohet në mënyrë intravenoze. Është e paprekshme procedura në përkufizimin e ndryshimeve diabetike në fundin e syrit, të cilat më pas mjekohen me lazërfotokoagulim, si edhe ndryshimi në makulë – njollën e verdhë, para përdorimit të terapisë fotodinamike (PDT). Gjithashtu me kamerën fundus regjistrohen ndryshimet në papilën e nervit të syrit “për përcjelljen objektive” dhe kontrollin e glaukomës, përkatësisht vlerësimit të efektit të terapisë së aplikuar.

- Kabineti me rrezet lazër – lazërfotokoagulimi në terapinë e ndryshimeve diabetike në fundin e syrit, rrezet lazër te llojet e caktuara të glaukomës.

- Rrezet lazër Yag në mjekimin e trashjes fibroze të kapsulës së prapme të thjerrëzës.

decija oftalmologija

Oftalmologjia e fëmijëve

Kabineti për kontaktologji

OPTIKA

Optika moderne me makinën bashkëkohore, jashtëzakonisht të saktë për përpunimin më të stërholluar të qelqeve dhe plastikës korrigjuese.

Vijat bashkëkohore të kornizave dioptrike dhe të syzave për diell me vija atraktive të modës. Voque, Valentino, Escada, Dior, Roberto Cavalli, Vivien Westwood, Simpsons, Seventeen…

QENDRA LOW VISION

E pajisur me mjetet ndihmëse më bashkëkohore, thjerrëzat zmadhuese, sistemet teleskopike me monitorët e palëvizshëm dhe të lëvzshëm, me shkallët e ndryshme të zmadhimit si ndihmë personave me të pamur të dobët gjatë leximit dhe gjatë qarkullimit në hapësirë. Në kabinet demonstrohet puna e secilit prej këtyre aparateve për të zgjedhur variantin më të mirë për secilin veç e veç.

QENDRA PËR APLIKIMIN E TERAPISË FOTODINAMIKE – PDT

KIRURGJIA

Me rëndësinë më të madhe për vendin pikërisht është fakti se spitali SVETI VID i ndryshon dhe i bën më bashkëkohore pikëpamjet e vjetëruara të rrënjosura në oftalmologjinë e vendit dhe i aplikon metodat bashkëkohore zyrtare të cilat një kohë të gjatë nuk kanë mundur t’i përdorin njerëzit tanë.

Ky mbindërtim i oftalmologjisë së vendit ekziston në fushën e ndërhyrjes kirurgjike të kataraktës (fakoemulzifikimi, aqalase), glaukomës, kirurgjisë refraktive (lazërit egzajmer, thjerrëzat implantibile, duke përfshirë edhe multifokale), kirurgjisë vitreoretinale, aplikimit të terapisë fotodinamike (PTP) për zgjidhjen e problemeve të disa formave të degjenerimit makular, rikontruksionit të segmentit të përparmë të syrit për zgjidhjen e problemeve të krijuara me ndonjë procedurë të mëparshme joadekuate kirurgjike, implantimi dytësor i thjerrëzës intraokulare, strabizmi etj.

Spitali “Sveti Vid”është një nga qendrat e pakta në botë ku aplikohet kirurgjia maestrale e implantimit të “kornesë artificiale” te pacientët pas traumës ku ekziston terreni i papërshtatshëm për transplantim për shkak të rreziqeve nga hedhja e indit të kornesë (në mesin e 250 operacioneve të këtilla në botë).

Spitali special SVETI VID që nga vetë fillimi i themelimit ka bërë përpjekje të mëdha duke punuar në edukimin e popullsisë, mjekëve dhe pacientëve, që me ndryshimin e pikëpamjeve të mundet të parandalojë krijimin e gjendjeve ekstreme dhe me këtë të zvogëlojë një pjesë të madhe të verbërimit të panevojshëm të krijuar në mesin e popullsisë.

Kontakti

SHKRUANA!
ME DËSHIRË DO T’JU JAPIM TË GJITHA INOFRMATAT ...

Optika

tel.: (+381 11) 26 22 647

MODELET:

OPTIKA FILM OPTIKA

Optika bashkëkohore me makinën bashkëkohore, jashtëzakonisht të saktë për përpunimin më të stërholluar të qelqeve dhe plastikës korrigjuese.
Vijat moderne të kornizave dioptrike dhe të syzave për diell me vija atraktive të modës: Voque, Valentino, Escada, Dior, Roberto Cavalli, Wivienne Westwood, Simpsons, Seventeen…
"Këndi i fëmijëve "- për djelmoshat dhe vajzat, zgjedhja e mirë e kornizave të kualitetshme dioptrike dhe për diell me disejn modern bashkëkohor për fëmijtë e të të gjitha moshave, duke përfshirë edhe foshnjet. Kornizat e lehta, fleksibile në ngjyra të ndryshme, bëhen lodra të dashura nga të cilat fëmija juaj nuk ndahet.Qendra LOW VISION
QENDRA LOW VISION CENTAR
Qendra LOW VISION në Spitalin special SVETI VID është unike në këto hapësira. Ideja është që njerëzve me pamje të madhe të dëmtuar, me mundësitë e shterura të terapisë, ua ofron mundësinë që të lexojnë dhe në mënyrë të pavarur të orientohen në hapësirë, me riaftësimin e pamjes përmes disa llojeve të mjeteve ndihmëse.
Riaftësimi i funksionit të pamjes këtu realizohet përmes sistemeve speciale elektronike telemonitore me mundësinë e zmadhimit prej 7 deri 40 herë, të cilat ekzistojnë si variante të palëvizshme (shtëpiake) dhe të lëvizshme.
CCTV e paraqet variantin e shtëpisë në sistemin telemonitoring me tabelën e lëvizshme në drejtimin e aksit x-y, në të cilin është teksti i cili lexohet, ku mund të shkruhet, vizatohet...
Ndryshimi i kontrastit dhe i madhësisë së zmadhimit, sipas dëshirës.
Përcjellja e tekstit nga larg, për shembull nga televizioni ose nga tabela e shkollës, është mundësuar me shtimin e kamerës speciale. Kjo është me rëndësi të veçantë për shkollimin e fëmijëve me pamje të dëmtuar (varianti i shkollës).
Aparatet e lëvizshme elektronike telemonitore ofrojnë komoditet me rastin e lëvizjes jashtë shtëpisë, në udhëtime, në restorante, në bankë...
Varianti i xhepit i mjeteve ndihmëse elektronike të këtij lloji (pocket viewer) ia bën të mundur shfrytëzueist lirinë e lëvizjes jashtë shtëpisë me mundësinë që t’i shohë numrat në celularin e vet ose të lexojë kohën nga ora e tij e dorës, por gjithashtu edhe emrat në interfon.
Xhami hiperkorrigjues me përpunim të veçantë, i disajnit të ri, dhe me zmadhim më të madh, e jep cilësinë më të mirë të fotografisë në krahasim me variantin e mëparshëm. Për mbrojtjen e njollës së verdhë, që është në bazën e këtyre dëmtimeve të pamjes, aplikohen filtrat e ndryshëm, varësisht nga kushtet e ndriçueshmërisë. Me vendosjen e teleskopëve specialë në syza ofrohet mundësia e shikimit të objekteve më të largëta. Shteti ynë qëmoti ka pasur nevojë për një qendër të këtillë e cila tani ekziston në Spitalin special SVETI VID në Beograd.
operacija katarakte sa laserom
NDËRHYRJA KIRURGJIKE E KATARAKTËS ME ULTRATINGUJ
Spitali special “SVETI VID” e ka bërë të mundur që të bëhet ndërhyrja kirurgjike e kataraktës me ultratinguj (fakoemulzifikimi) në shtet, me metodën e cila tanimë është në përdorim edhe në oftalmologjinë botërore qëmoti që nga viti i 1971 e që sot është përsosur. Niveli më i lartë i kësaj kirurgjie është i pranishëm edhe këtu në spitalin “SVETI VID”. Me këtë u është mundësuar edhe njerëzve tanë kirurgjia më e mirë, në shtetin tonë, pa bërë shpenzime të mëdha për të shkuar në botën e jashtme.

Fakoemulzifikimet e japin mundësinë e ndërhyrjes kirurgjike të kataraktës në stadin më të hershëm, me rastin e pengesave të para të pacientit, në vend të pritjes së mundueshme të pjekjes dhe kalimit përmes gjendjes së “verbërimit të përkohshëm”, gjë që ka qenë pashmangshmëri e mjekimeve të vjetra kirurgjike, ende të rrënjosura në kuadër të oftalmologjisë së vendit. Përveç kësaj katarakta e pjekur vetvetiu në një masë të madhe është edhe rrezik për shkak të ndërlikimeve të mundshme – krijimit të glaukomës, ose reagimeve të pezmatimit për shkak të dekompozimit të cipës enore të syrit (uveitis) ose nga fshehja e ndryshimeve të rënda diabetike në fundin e syrit –gjakrrjedhja ose shkëputja e retinës, për shkak se humbja e pamjes i atriubohet kataraktës dhe nuk vërehen ndryshimet në fundin e syrit.

Kjo ka qenë detyrë e mundueshme që edhe pacientëve edhe oftalmologëve t’u shpjegohet përparësia e metodës me ultratinguj në krahasim me operacionin klasik, i cili tanimë me dhjetëvjetësha është duke u aplikuar në oftalmologji, përveç në mjediset rurale.

Metoda me ultratinguj është kirurgji e prerjes së vogël, sot edhe më pak se 2 mm, me aplikimin e thjerrëzës së lakueshme intraokulare, e cila zgjedhet sipas problemit oftalmologjik dhe sipas nevojave të pacientit, në kuptimin e korrigjimit të dëshiruar të dakorduar të dioptrisë. Veçanërisht kënaqësi të madhe për pacientin paraqet zgjedhja e implantit multifokal me çka realizohet pamja komode në afërsi, larg dhe në largësi të mesme, pa u varur nga syzat. Me këtë fitohet edhe pamja më e mirë dhe më e kualitetshme, veçanërisht me rastin e shikimit të objekteve nën kënd, anash, në krahasim me syzat multifokale, përkatësisht nuk kërkohet lëvizja e kokës nën këndin prej 90 shkallësh në krahasim me objektin e shikuar.

Kjo fitore ndaj presbiopisë është kulminacion i kirurgjisë refraktive, për çka janë bërë përpjekje me dhjetëvjetësha.

Përparësi e veçantë për pacientët me dëmtimin e njollës së verdhë është aplikimi i thjerrëzave me filtër për mbrojtjen e makulës nga veprimi i dëmshëm i pjesës së kaltërt të spektrit të dritës.

Operacioni klasik i cili edhe më tutje mbizotëron në këto hapësira e kërkon “kataraktën e pjekur”, domethënë errësimi i plotë i thjerrëzës së syrit, gjë që praktikisht është shtyrje në verbërim për t’u operuar. Te metoda e vjetër prerja është e madhe, operacioni paraqet traum të madhe mekanike për syrin dhe e kompremeton situatën te problemet shoqëruese, siç është glaukoma, ndryshimet diabetike në fundin e syrit, ndryshimet në njollën e verdhë, prandaj kirurgët zakonisht u shmangen problemeve të këtilla të kombinuara për shkak të ndërlikimeve të numërta. Mirëpo, për shkak të numrit të madh të pacientëve me probleme të bashkuara edhe është krijuar nevoja për zgjidhjen më të sigurt, kështu që në vitin e kahershëm 1971 edhe është krijuar fakoemulzifikimi. Shtetet shumë më të pasura se sa që jemi ne e kanë kuptuar se më shtrenjtë është të shërohen ndërlikimet e kirurgjisë klasike, se sa të vendoset metoda e re, prandaj me dhjetëvjetësha operacioni i kataraktës me ultratinguj është STANDARD, në oftalmologjinë zyrtare. Për kirurgët fillestarë kjo gjithsesi që nuk është gjë e lehtë as në vetë hapat kryesorë, prandaj e kërkon mbikëqyrjen e rreptë të mjekëve me përvojë.

Kirurgët fillestarë janë të predispozuar që në mënyrë të lehtë t’i kuptojnë kërkesat e metodës dhe aparatit dhe këtu fshihet rreziku nga hyrja e verbër në ndërlikime.

Përsosja dhe rregullimi i teknikës kirurgjike tanimë është çështje e virtuozëve në këtë pjesë të oftalmologjisë, të cilët i kanë caktuar kahjet e reja të modelimit të kësaj teknike. Kështu në saje të njërës prej tyre, me mirënjohje dhe merita të veçanta për kontributin në oftalmologjinë bashkëkohore, prof. Dr. Pavel Rozsivalit, i cili e ka sjellë këtë metodë edhe tek ne, e kemi rastin të përcjellim mundësitë fenomenale të fakoemulzifikimit sot. Kjo metodë tanimë ka hyrë në një epokë të re të ekzistimit të vet, në një përdorim të instrumenteve plotësisht të reja që i bashkojnë këto tri platforma të ndryshme energjetike në një aparat –INFINITY, me tri lloje të ndryshme të sondave, nga të cilat një – AQUALASE, paraqet trajtim krejtësisht të ri, pa e përdorur fare ultratingullin.Akualiza është shprehje e re në procedurat refraktive të zëvendësimit të thjerrëzës me qëllim të korrigjimit të dioptrisë, ku me anë të fenomenit water-jet arrihet “shpëlarja e brishtë e thjerrëzës”, pa veprim të vrazhdë mekanik. Është ideale për thjerrëzat e errësuara më së pakti, te procedurat refraktive – korrigjimi i dioptrisë.

Dy platformat tjera janë të përsosura, ajo më mirë e baraspeshuar me ultratinguj, dhe kombinimi neosonix i energjisë me ultratinguj dhe oscilatore, është shumë më e fuqishme në rastet e katarakteve “të ngurta, të pjekura”, me shkallë të jashtëzakonshme të kontrollit dhe me aplikimin e shkurtër të ultratingullit.

Kjo teknologji e re e kërkon njohësin e shkëlqyer të teknikës së fakoemulzifikimit dhe për momentin ekziston në një numër të vogël vetëm në qendrat më të njohura botërore, ku e zhvillojnë kirurgët më të mirë me përvojën më të madhe në ndërhyrjet kirurgjike të kataraktës me ultratinguj.

Në saje të njërit prej tyre, prof. dr. Pavel Rozsivalit dhe Spitalit special “SVETI VID”, kjo kirurgji e përsosur është bërë e mundur edhe për të gjithë njerëzit në shtetin tonë.

misteria zvana glaukom
MISTERIA E QUAJTUR GLAUKOM

GLAUKOMËN në kuptimin më të gjerë e përbën grupi i sëmundjeve me dëmtimin e nervit të syrit, dhe me humbjen e funksionit të pamjes, me verbërim si përfundim definitiv nëse nuk shërohet. Sëmundja është MULTIFAKTORIALE me spektër të gjerë të faktorëve të rrezikut, ku tensioni brenda syrit është vetëm njëri prej tyre.

Zakonisht është kronike, shpesh vepron tinëz, pa simptome të qarta në fillim, por megjithatë e lë numrin alarmant të njerëzve të verbër në shtetin tonë, me moshë të ndryshme. Për shkak të dështimit të shpeshtë të teknikave agresive sot të tejkaluara kirurgjike të pranishme në terrenin e vendit, mbizotëron frika nga kirurgjia dhe pacientët e këtillë i lihen rastit.

Është koha e fundit që të ndërmerret diçka! Oftalmologjia bashkëkohore e ka kuptuar këtë fenomen dhe e ka demistifikuar, dhe ka ofruar qëndrime ZYRTARE për zbulimin e hershëm dhe shërimin e glaukomës, e cila tinëz, dhe në mënyrë mashtruese shpie në errësirë – verbërim. Në stadin më të hershëm ekzistojnë ndryshime në nivel të qelizave nervore të retinës. Në aspektin e terapisë reagohet sapo që paraqiten me rastin e ndryshimeve suptile. Zgjedhja e metodës adekuate kirurgjike ose kombinimit të metodave ndaj secilit pacienti veçanërisht, është parakusht i rëndësishëm, por edhe momenti më i ndjeshëm në kuadër të betejës me këtë përbindësh.

Hulumtimet e shtrenjta shumëvjeçare kanë rezultuar me paraqitjen e mundësive që kjo sëmundje “të mbahet nën kontroll” me barna të fuqishme në formë të pikave. Mirëpo, edhe përkundër kësaj është befasues ç’orientimi rreth interpretimit të vlerave “normale” të tensionit të shtuar të syrit, gjë që është një nga faktorët më të rrezikshëm të rrezikut për dëmtim glaukomatoz (jo i vetmi!). Syri i cili tanimë ka dëmtime evidente gjithsesi do të kërkojë vlera më të ulëta të tensionit të syrit nga vlerat standarde normale!

Tanimë me vite Spitali special SVETI VID, siç janë qendrat më të njohura për glaukomë në EVROPË, e trajton këtë problem sipas pikëpamjeve bashkëkohore. Përveç emrave tanimë të theksuar të oftalmologjisë evropiane, këtu bëhen mjekimet e reja të stërholluara kirurgjike, në mesin e të cilave është edhe kirurgjia pa përshkim me implant në formë të xhelit, me çka tejkalohen rreziqet e teknikave të vjetëruara, agresive dhe të papërshtatura kirurgjike. Kur ballafaqohet me diagnozë, reagimi i parë i pacientit është dyshimi. Tensioni i shtuar i syve, si shenjë e zakonshme manifestuese e sëmundjes, përveç në vlerat dyfishë më të mëdha nga ato normale, nuk dhemb. Në fushën e pamjes së pari krijohen defektet periferike, përderisa pamja qendrore një kohë të gjatë mbetet e ruajtur, kështu që pacienti simptomet e para as që i ka. Kur paraqitet dhembja dhe defekti evident në fushëpamje, zakonisht një pjesë e madhe e nervit tanimë është shkatërruar, kurse dëmtimet janë të pakthyeshme. Terapia në këtë moment ka për qëllim që ta ndalë sëmundjen në këtë gradë, dhe që tensionin e syve ta mbajë nën kontroll. Duhet ta demistifikojmë problemin dhe t’i ndihmojmë pacientit që të kuptojë sëmundjen e vet, sepse vetëm kështu do të kuptojë edhe nevojën për mjekimin me kohë. Kjo është sëmundje e përjetshme, kurse terapia me kohë dhe adekuate do të bëjë të mundur jetën normale nga sëmundja e cila është nën kontroll (si edhe te tensioni i lartë i gjakut).

Tensioni intraokular (TIO) i shtuar konsiderohet faktor më i shpeshtë i rrezikut.
Botëkuptimi i vjetër se vlerat e shtuara të tensionit të syrit me dëmtimin e nervit të
pamjes dhe me “të meta” tipike glaukomatoze në fushën e pamjes e bëjnë glaukomën
deficite dhe sot të ndryshuar.

Tensioni intraokular (TIO) i shtuar do të përshpejtojë krijimin e dëmtimit glaukomatoz, mirëpo glaukoma “nuk është njësoj” – tension i shtuar i syrit. Janë shënuar ndryshimet e konsiderueshme, në pamjen e nervit të syrit në fundin e syrit (papila) në gjendjet e tensionit intraokular TIO “relativisht” normal ose madje TIO të ulët. Kjo është e ashtuquajtura glaukomë e tensionit normal ose të ulët. Vlerat e TIO prej 9-21 mm Hg kushtimisht janë marrë për normale. Mirëpo, rreth 25 përqind e njerëzve me dëmtimim të qartë glaukomatoz e ka tensionin brenda atij “normal”. Kjo domethënë se vlera e TIO nuk guxon të interpretohet në mënyrë stikike, por në pajtim me shkallën e dëmtimit, dhe me sëmundjen e pranishme në familje (trashëgimia) ose me ekzistimin e faktorëve tjerë të rrezikut. Dëmtimi i verifikuar në diskun optik, ose defekti në fushën e pamjes, me të dhënat se ndonjëri nga prindërit e ka glaukomën, është alarm se vlera e tensionit të syrit të këtij pacienti duhet të ulet edhe nën 16mmHg, deri te ato vlera të ulëta të cilat nuk do të shkaktojnë dëmtimin e mëtejmë. Për shembull, te sëmundjet koronare, vlera e tensionit të syrit ose shkallën e lipidit përpiqemi ta lëshojmë më ulët se sa te personat e shëndosh. Gjithashtu, vlera prej 22mmHg, nuk merret a priori për glaukomë, derisa nuk dëshmohet sëmundja ose nuk përjashtohet me ekzaminim.

Asimetria e tensionit në të dy sytë, si edhe oscilimet më të mëdha ditore janë shenjë për veprim, por gjithashtu edhe asimetri në pamjen e PNO madje edhe me rastin e TIO “normal”.

Tensioni i shtuar i syrit (“syri i ngurtë”) krijohet për shkak të çrregullimeve të baraspeshimit në prodhimin dhe në kullimin e lëngut ujor të syrit. Prodhimi më i madh në krahasim me kullimin, përkatësisht kullimin e vështirësuar për shkak të gjendjes së rezistencës së shtuar në “kanalet” nëpër të cilat kalon lëngu ujor i syrit, me rastin e anatomisë normale të syrit dhe strukturës së këndit të dhomës së kokërdhokut e karakterizon e ashtuquajtura, glaukoma me kënd të hapët. Kullimi i vështirësuar ekziston edhe në gjendjet e këndit të ndryshuar të dhomës së kokërdhokut (glaukoma e këndit të ngushtë ose të mbyllur) që mundet të jetë e lindur ose ndryshohet autonomia gjatë mplakjes. Hipermetropia me dhomën e përparme të cekët të kokërdhokut të syrit gjithashtu është predispozicion për glaukomë. Glaukoma si dukuri dytësore (“pasojë” ) krijohet në pezmatimet e syrit (uveitis) ose lëndimet, për shkak të sinekive në këndin e dhomës së kokërdhokut. Mundemi ta presim edhe si ndërlikim “i pjekjes” së kataraktës, kur thjerrëza e ënjtur e ngushton dhomën e kokërdhokut dhe këndin e dhomës së kokërdhokut, ose e bllokon rajonin e bebëzës së syrit dhe e ndërpren komunikimin e lëngut ujor të syrit nga dhoma e pasme në dhomën e përparme të kokërdhokut.

Nëse shpërbëhet, një kataraktë e këtillë mundet të shkaktojë edhe mbylljen e këndit të dhomës ose të shkaktojë reagimin e pezmatimit dytësor - uveitis. Këto janë rreziqet e pikëpamjes së vjetëruar “që të pritet të piqet”, e braktisur në oftalmologji gjatë viteve të shtatëdhjeta të shekullit të kaluar.
Masë paraprake është ndërhyrja kirurgjike e hershme e kataraktës – fakoemulzifikimi (ndërhyrja kirurgjike me ultratinguj).

Ndryshimet e hershme te glaukoma krijohen në nivel të qelizës nervore në retinë -
– në brendi është defekt në ushqimin e indeve për shkak të çrregllimeve perfuzive, për çka qeliza nervore është jashtëzakonisht e ndjeshme. Ndjeshmëria e saj është më e madhe te TIO i shtuar ose oscilimet në TIO. Gjithashtu, çrregullimet e perfuzionit ekzistojnë edhe te pengesat e qarkullimit të gjakut, si edhe te ngushtimi i arterieve karotide, tensionit më të ulët të gjakut, por edhe te miopia e lartë.
Këta faktorë të rrezikut munden ta përkeqësojnë dëmtimin, por kjo nuk do të thotë se të gjithë personat me çrregullime të qarkullimit të gjakut e kanë glaukomën. Gjenetika e dikton sjelljen dhe ndjeshmërinë e këtyre strukturave të stërholluara në kuadër të të gjithë faktorëve të pranishëm të rrezikut. Terapia ka për qëllim mbrojtjen e nervit dhe rregullimin e tensionit të syrit. Fillon me pika, kurse në rastet e sulmit kërcënues akut te glaukoma këndore aplikohen edhe rrezet lazër.

Nëse terapia maksimale nuk e ndal përparimin e sëmundjes, kirurgjia është ligj. Është e nevojshme të reagohet shpejt derisa nuk shkatërrohet nervi i pamjes. Kirurgjia në syrin e verbëruar te glaukoma është problem etik, sepse është gjë e pakuptimtë. Mjeku i cili nuk e njeh këtë problematikë, do të duhej me kohë ta drejtojë pacientin në vend të duhur. Interpretimi jokritik i vlerave të tensionit të syrit i paharmonizuar me shkallën e dëmtimit e ka fundin katastrofal. Me “terapi maksimale” i nënkuptojmë të gjitha mundësitë në disponim për kontrollin e sëmundjes me pika, duke e pasur parasysh moshën e pacientit. Te të rinjtë (30-40) me përkeqësimin e qartë me tanimë dy barna, duhet të mendohet seriozisht për kirurgji. Këta janë njerëz të cilëve u kanë mbetur ende mjaft vite që të luftojnë me glaukomën, kurse aplikimi shumëvjeçar i këtyre medikamenteve nuk është plotësisht i sigurt. Edhe pse të fuqishme, këto barna kanë efekte të padëshirueshme, por edhe kundërindikacione. Nën terapinë shumëvjeçare “biologjia “ e indeve ndryshon, gjë që e zvogëlon efektin e kirurgjisë e cila është ndërmarrë me vonesë. Procedura kirurgjike ka për qëllim që të sigurojë baraspeshimin midis krijimit dhe kullimit të lëngut ujor të syrit.

Zgjedhja e momentit për operim si edhe metodat e vërteta ose kombinimet e metodave, varet nga lloji i glaukomës dhe nivelit i TIO që dëshirohet të arrihet, kurse vlera e dëshiruar vlerësohet sipas veprimit të sëmundjes, kohëzgjatjes së shërimit dhe shkallës së dëmtimit.

Duke e marrë parasysh ndjeshmërinë e problemit, këtë vendim duhet lënë vetëm ekspertëve të jashtëzakonshëm të cilët deri në hollësirat më të vogla e njohin problematikën, përparësitë dhe mangësitë e të gjitha mundësive sot të ofruara kirurgjike dhe në mënyrë të pavarur i mbizotërojnë këto teknika. Aplikimi jokritik, me çdo kusht, i teknikës gjithnjë të njëjtë agresive, të papërshtatur kirurgjike, gjithsesi që i kontribuon që të shtohet verbërimi i popullsisë te ne. Një kirurgji e këtillë “me të meta” është katastrofale për pacientin dhe e pashembullt me pikëpamjet e oftalmologjisë bashkëkohore.

Diagnostika bazike, harmonizimi i vlerave të TIO sipas pamjes së papilës, fillimi me kohë i shërimit me pika, bashkë me alarmimin e secilit ndryshimi të sapokrijuar atipik, është me dobi të pavlerësueshme në përcjelljen e mirë të sëmundjes, nëse kuptohet me seriozitet. Me organizim më të mirë, ky nuk do të duhej të jetë problem i madh në nivel të mbrojtjes parësore dhe dytësore shëndetësore, dhe është me rëndësi tepër të madhe në luftën kundër verbërimit nga glaukoma. Pikëpamjet e këtilla dhe mjekimin bashkëkohor për shërimin e glaukomës e kemi sjellë në shtet dhe e kemi formuar qendrën për shërimin e kësaj sëmundjeje në krye me ekspertin evropian në këtë fushë – prof. dr. S. Pitrovin. Me aplikimin e mundësive bashkëkohore dhe me procedurat kirurgjike kjo sëmundje vihet nën kontroll me sukses.

Fjalët e panjohura:

TIO – tensioni intraokular i syrit
Papila e nervit të të pamurit, PNO, disku optik - fillimi, koka e nervit të syrit.
Perfuzioni – furnizimi i indeve me gjak

KIRURGJIA VITREORETINALE

Kirurgjia vitreoretinale – operacionet në segmentin e prapmë të syrit – në retinë dhe në trupin qelqor zbatohen në bashkëpunim me Universitetin në Suedi – në Upsalë, në krye të së cilit është dr. Zoran Tomiqi, i cili është edhe anëtar i përhershëm i ekipit të mjekëve SVETI VID. Dr. Zoran Tomiqi është një nga kirurgët kryesorë evropianë të kirurgëve vitreoretinalë. Pacientët për këtë lloj të kirurgjisë kryesisht janë diabetikë, pastaj pacientët me shkëputje (thellimi i retinës ) si edhe me lëndimet e syrit.

Kjo kirurgji mund të kuptohet si lloj i neurokirurgjisë në sy, është mjaft e ndërlikuar dhe varet nga kushtet teknologjike, përvojat dhe shkathtësia e kirurgëve. Në një numër të madh të njerëzve ky lloj i kirurgjisë është i panjohur. Përderisa në oftalmologjinë bashkëkohore kirurgjia vitreoretinale ka kaluar përmes një periudhe mjaft dinamike të zhvillimit, kanë mundur të operohen mirë vetëm në botën e jashtme. Prandaj ka qenë e domosdoshme që në Spitalin SVETI VID të formohet një qendër e tillë bashkëkohore për kirurgji vitreoretinale e cila do të ofrojë të njëjtin kualitet të kirurgjisë siç janë qendrat më të njohura vitreoretinale në botë, me shumë përparësi tjera, siç është çmimi më i vogël i ndërhyrjes kirurgjike pa shpenzime plotësuese të udhëtimit dhe pa personin shoqërues, si edhe përcjellja e vazhdueshme pas operacionit. Këtë përparësi nuk e kanë pasur pas operimeve në botën e jashtme.

Sot kirurgjia vitreoretinale, siç është zhvillimi i madh i kirurgjisë së segmentit të përparmë, gjithashtu e ka mënyrën e vet plotësisht të re me zvogëlimin e prerjes (23 dhe 25G), pa qepje. Mundësitë e vizualizimit të segmentit të prapmë të syrit, retinës, si edhe vitrektomët (thikat e vogla në vitrektomi) me shpejtësi të jashtëzakonshme, dhe me këtë edhe saktësitë te aparatet bashkëkohore për vitrektomi janë larg mbi standardet e dikurshme, për t’u plotësuar kërkesat më të larta në këtë degë të kirurgjisë, përkatësisht rezultatit më të mirë operativ. Prandaj vitrektomia sot dallohet mjaft në krahasim me dikur, kurse e përbashkët ka mbetur – emri.

Problemi në makulë – në njollën e verdhë, e llojit të vrimës makulare në kornizat e ngushta të oftalmologjisë së vendit edhe më tutje merret për inoperabile, edhe pse kjo me të madhe po operohet me sukses, gjë që e konfirmojnë edhe rezultatet e Spitalit SVETI VID. Natyrisht, është e nevojshme që pacientët të drejtohen me kohë.

Spitali Sveti Vid në këto hapësira e ka filluar edhe zbatimin e procedurës së kombinuar, operacionin e kataraktës dhe të vitrektomisë, në të njëjtin akt, të të ashtuquajturën fako-vitrektominë, ku në një akt operativ operohet katarakta (fakoemulzifikimi) dhe ndryshimet në segmentin e prapmë të syrit (vitrektomia), atëherë kur ekziston problemi i kombinuar.

Në këtë mënyrë arrihet riaftësimi më i shpejtë dhe më i mirë i funksionit të pamjes.

egzajmer laser i refrektivna hirurgija u korigovanju diptrije

LAZËRI EGZAJMER DHE KIRURGJIA REFRAKTIVE NË KORRIGJIMIN E DIOPTRISË

Spitali special “SVETI VID” i ka filluar në shtet edhe procedurat e korrigjimit të dioptrisë – KIRURGJINË REFRAKTIVE. Kjo degë subspecialiste e oftalmologjisë është e pranishme në oftalmologjinë bashkëkohore që nga vitet e tetëdhjeta të shekullit të kaluar kështu që në saje të spitalit “SVETI VID” definitivisht është bërë e arritshme edhe për qytetarët tanë.

ÇKA ËSHTË KIRURGJIA REFRAKTIVE?

Kirurgjia refraktive e përfshin një sërë procedurash – kirurgjike dhe me rrezet lazër me të cilat korigjohet e meta refraktive e syrit – miopia, presbiopia dhe astigmatizmi. Me këtë mënjanohet vartësia nga mjetet ndihmëse konvencionale, siç është thjerrëza syputhitëse dhe syzat. Këto metoda tanimë një kohë të gjatë janë duke u aplikuar në oftalmologji, kurse tek ne, që nga themelimi i spitalit “SVETI VID”.

Mundësitë e kirurgjisë refraktive sot janë të mëdha, që nga problemet e vogla deri të mëdha refraktive duke përfshirë edhe astigmatizmin, me zgjedhjen e metodës adekuate.

Me rëndësi është njohja e mirë e kësaj problematike, zgjedhja e mirë e metodës ose e kombinimit të metodave, për secilin pacient veçmas, dhe pajisja adekuate për zbatim.

Lazëri egzajmer gjithsesi e gëzon popullaritetin më të madh dhe më së pakti është metodë invazive. Ai e paraqet aplikimin kompjuterik të kontrolluar, të dirigjuar të rrezes lazër - në fakt rrezeve lazër “fluturuese” të cilat me frekuencë të madhe zëvendësohen sipas zonës së dëshiruar në kornenë të cilën duam ta riformëzojmë dhe me këtë ta ndryshojmë forcën e saj përthyese në të dëshiruar. Diapazoni dioptrik i cili “hiqet” me rrezet lazër është përkufizuar me parametrat e caktuar të cilët konstatohen me kontroll. Një nga të rëndësishmit është trashësia e kornesë dhe stabiliteti i saj dhe stabiliteti i dioptrisë para aplikimit të rrezeve lazër. Aplikohet në korrigjimin e miopisë me shkallë të vogël dhe mesatare deri - 10 Dioptri (me astigmatizmin) nëse kornea është me trashësi normale. Te hipermetropia këto janë vlera më të ulëta, deri rreth plus2 të dioptrisë, me astigmatizmin eventual më të vogël.

Ky është kusht i pashmangshëm për sigurinë e procedurës. Për vlera më të mëdha dioptrike rekomandimi është – procedura kirurgjike, e cila i nënkupton dy mundësi.

a) Ndërtimin e thjerrëzës intraokulare, pa mënjanimin e thjerrëzës së vet. Kjo është e ashtuquajtura thjerrëza “fakno” intraokulare, ose fakno-torike nëse me këtë rast ekziston edhe astigmatizmi. Metoda aplikohet te pacientët te të cilët ende ka akomodime, pra deri në moshën 35-40 vjeçe. Në kohën e sotme cilësia e këtyre thjerrëzave është e jashtëzakonshme, kurse mundësitë shpiejnë edhe deri te miopia prej rreth – 25 D dhe hipermetropia prej plus10/ plus 12 D, me korrigjimin cilindrik edhe deri në 7 D varësisht nga lloji i thjerrëzës.

b) Te të moshuarit, kur humbet funksioni i akomodimit të retinës së vet, gjë që do të thotë se paraqitet nevoja e shfrytëzimit të mjeteve ndihmëse edhe për në afërsi, aplikohet kirurgjia “e zëvendësimit të thjerrëzës” me thjerrëzën tjetër, e cila zgjedhet sipas nevojave të pacientit, me kërkesat profesionale dhe kërkesat tjera. Një numër i madh i pacientëve është jashtëzakonisht i kënaqur me zgjedhjen e thjerrëzës së përkulshme multifokale, e cila e krijon mundësinë e pamjes komode në afërsi (imitimi i akomodimit), distancës së mesme ( psh., vëzhgimi i vitrinës) edhe në largësi.

Retina e përkulshme multifokale praktikisht e mënjanon vartësinë nga dy palë syza, me kalimin komod të shikimit nga objektet e largëta në të afërta (imitimi i akomodimit). Të gjitha procedurat e kërkojnë shkathtësinë e jashtëzakonshme kirurgjike dhe shkathtësinë në zbatim, sepse preciziteti i kirurgjisë është premisë e RËNDËSISHME, pa të cilën nuk vlen as të mendohet për këto mundësi të kirurgjisë refraktive. Prandaj është mjaft e rëndësishme që kirurgu i cili merret me kirurgjinë refraktive të jetë komplet në këtë fushë, dhe që secilit pacienti t’ia ofrojë maksimumin nga mundësitë e ofruara sot.

Kirurgjia refraktive është kurorë e shkathtësisë kirurgjike dhe mbretëreshë e oftalmologjisë. Ende nuk është e pranishme në universitetin tonë. Kirurgët fillestarë dhe ata të cilët nuk kanë përvojë në mbizotërimin e mjekimeve të reja kirurgjike, nuk kanë licencë që të merren me këtë degë të kirurgjisë. Mosnjohuria në aplikimin qoftë të lazërit egzajmer, qoftë e procedurave refraktive kirurgjike gjithsesi që e vë në pyetje tërë cilësinë e këtyre operimeve. Ky pikërisht është shkak për lajthime dhe për frikë lidhur me këtë mënyrë të korrigjimit të dioptrisë.

koliko je aktuelan ovaj problem u savremenoj oftalmologiji, ...
SA ËSHTË KY PROBLEM AKTUAL NË OFTALMOLOGJINË BASHKËKOHORE, SA GJATË EKZISTON DHE ÇFARË REZULTATESH JEP?

Vetë fillimet e kirurgjisë refraktive datojnë qëmoti, pra para më shumë se gjysmë shekulli, nga hapat e pionierëve të Barakerit, Satoas, Fjordovit, në përpjekje që në mënyrë kirurgjike të korrigjohet dioptria. Këta hapa të parë, edhe pse larg nga realizimi i qëllimit qëmoti të caktuar, gjithsesi janë mjaft të rëndësishëm për zhvillimin e mëtejmë të kirurgjisë refraktive të sotme. Rreth dy dekada e gjysmë prapa, kirurgjia refraktive po rritet në degë të re subspecialiste të oftalmologjisë, për të cilën po mbahen kongrese, po shtypen revista profesionale dhe libra. Kjo ligjërohet në katedrat e oftalmologjisë në universitetet e mbarë botës, por fatkeqësisht jo edhe këtu tek ne.
Në vitet e tetëdhjeta ka filluar aplikimi i lazërit egzajmer në oftalmologji. Këta kanë qenë lazërit e parë, tani të braktisur, lazërit e hardverit, parardhësit e të sotmëve. Lazëri egzajmer i tanishëm është softverik, me mundësitë e përshtatjes së procedurave secilit syri veçmas. Sot lazëri egzajmer e ka arritur kulminacionin në zhvillim. Dikur qëllimi qëmoti i dhënë definitivisht është realizuar. Endërra e miliona njerëzve po bëhet realitet! Saktësia, mundësia e parashikimit, siguria, si edhe kënaqësia e miliona pacientëve të operuar në mbarë botën, kanë ndikuar në autoritetet më prestigjioze të oftalmologjisë botërore, që procedurat e lazërit t’i shpallin zyrtare.

zlatno doba refrektivne hirurgije....
KOHA E ARTË E KIRURGJISË REFRAKTIVE NUK FILLON, AJO PO ZGJAT. Kjo është kohë e rezultateve stabile në të cilat dikur qëllimet qëmoti të caktuara, tani janë arritur. Në saje të spitalit “SVETI VID”, kjo, deri dje fushë e PAPREKUR e oftalmologjisë, është bërë edhe realiteti ynë.

SA ËSHTË KIRURGJIA REFRAKTIVE E PRANISHME NË VETËDIJEN E NJERËZVE TANË?

Gjithnjë e më shumë, por fatkeqësisht, ende jo mjaft …
Edhe pse tanimë një kohë të gjatë ekziston në oftalmologjinë bashkëkohore si degë e veçantë, subspecialiste, pasiqë ende nuk është përfshirë me programin e mësimit në Universitetin tonë, kjo është e kuptueshme se në qarqet oftalmologjike të vendit gjithsesi edhe një kohë do të ekzistojë konfuzion lidhur me problematikën të cilën e bën dega e re e oftalmologjisë. Problemi është se një konfuzion i tillë përcillet edhe në gjeneratat e reja, mbështetësit e ardhshëm të oftalmologjisë së vendit, por edhe më tutje si në zinxhir edhe ndaj pacientëve të cilët e kërkojnë ndihmën.

ÇKA ËSHTË QËLLIMI I PROCEDURËS REFRAKTIVE?

Qëllimi i kirurgjisë refraktive është: pa thjerrëz syputhitëse ose syza të arrihet mprehtësia komode, funksionale e pamjes dhe kështu të ndërpritet vartësia nga mjetet ndihmëse konvencionale.

ÇKA ËSHTË AJO QË I NXIT NJERËZIT TË MENDOJNË PËR NEVOJËN E NJË KORRIGJIMI TË KËTILLË TË DIOPTRISË?

Jokomoditeti të cilën e ofron mjeti ndihmës konvencional, sidomos është i shprehur në disa profesione, ose në të përditshmen e njeriut të zakonshëm. Një numër i madh i njerëzve ka rezistencë ndaj mjeteve ndihmëse konvencionale, gjë që jorrallë merr edhe përmasa të mëdha, duke shpjerë nga problemet në komunikim dhe mbylljen në vete. Nga kjo edhe rezulton motivimi që problemi të zgjidhet në një mënyrë tjetër.
Grupin e dytë e përbëjnë pacientët të cilët edhe përkundër dëshirës, nuk munden ta korrigjojnë gabimin e vet refraktiv me syza, ose nuk i durojnë thjerrëzat syputhitëse.
Shkaku tjetër është - ekonomik. Kirugjia refraktive bëhet një herë në jetë, kurse thjerrëzat syputhitëse janë vartësi e përjetshme.

CILËT KANDIDATË JANË PËR LAZËRIN EGZAJMER?

Personat më të moshuar se 18 vjeç, me dioptri stabile. Mosha e pleqërisë nuk është e saktësuar veçanërisht, por është kusht i dëshirueshëm.
Kornea duhet të jetë e shëndosh, kurse spektri dioptrik është i caktuar me cilësinë dhe trashësinë e kornesë, por edhe me madhësinë e bebëzës së syrit, e matur në kushte të errësuara. Këta parametra munden ta caktojnë kufirin deri te i cili mundemi të shkojmë të sigurt në “heqjen e dioptrisë".
Në rast se ekziston dallim i madh në dioptri të të dy syve, ose ekziston dioptria vetëm në njërin sy, procedura refraktive është me rëndësi të jashtëzakonshme.
Te personat më të rinj se 18 vjeç, rrezet lazër mund të aplikohen në rast të dioptrisë stabile, gjatë 3 viteve të fundit, nëse ekziston motivimi i fortë për shkak se kanë planifikuar që t’i përkushtohen shumë sportit ose arteve të bukura, ku mjeti klasik ndihmës nuk është zgjidhja më e mirë. Dallimi i madh në dioptri, ose ekzistimi i astigmatizmit mundet njerëzit e rinj, për shkak të korrigjimit joadekuat, t’i shpjerë në dobësimin e pamjes, prandaj marrja e mprehtësisë së pakorrigjuar më të mirë të pamjes me anë të lazërit egzajmer në këtë rast është i orientuar që të parandalojë dobësimin e pamjes.
Përveç me qëllim të korrigjimit të dioptrisë, lazëri egzajmer përdoret me sukses për qëllime terapeutike te të të ashtuquajturat erozionet rikthyese (“të përsëritura” – metoda PKT.

kako izgleda postupak sa laserom..
SI DUKET PROCEDURA ME RREZET LAZËR, SA ZGJAT, ÇFARË ANESTEZIONI APLIKOHET?

Aplikimi i kontrolluar kompjuterik i rrezes lazër “të ftohtë” ka për detyrë që me riformëzimin e kornesë ta ndryshojë forcën e saj përthyese në të dëshiruaren. Kjo mund të arrihet me veprim të drejtpërdrejtë të rrezes lazër nëpër shtresat sipërfaqësore të kornesë (metoda PRK) në kohëzgjatje prej një-dy minutash, me çka me qëllim krijohet zona e erozionit të kornesë. Derisa zgjat epitelizimi i kësaj sipërfaqeje të brejtur, pacijenti e mban thjerrëzën syputhitëse terapeutike, me qëllim që të mbrojë kornenë dhe të zvogëlojë shqetësimin e krijuar për shkak të “erozionit” të caktuar.
Ky shqetësim i cili zakonisht ndjehet të nesërmen pas ndërhyrjes është reagim i zakoshëm dhe tejkalohet me sukses me pika dhe tabletat përkatëse. Menjëherë pas ndërhyrjes pacientët e vërejnë përmirësimin dramatik të pamjes, edhe përkundër errësimit kalimtar i cili zgjat disa ditë. Modaliteti tjetër është LASIK, i cili e nënkupton kombinimin e procedurës mikrokirurgjike dhe me rrezet lazër, pra me mikrokeratom (me instrumentin e veçantë) arrihet ngritja e kapakut të epitelet (në formë të kapakut), kurse në shtresat më të trasha aplikohet mjekimi me rrezet lazër. Pas kësaj kapaku i epitelit kthehet në vend. Kjo është metodë më invazive. Periudha e shërimit të kornesë zgjat më shumë se sa te PRK, edhe pse shqetësimi që paraqitet këtu është shndërruar në vetëm disa orë nga ndërhyrja kirurgjike. Në të dy rastet anestezioni është në formë të pikave – topikal, pacienti menjëherë pas ndërhyrjes kthehet në shtëpi, kurse në punë kthehet për 5-6 ditë. Modalitetet tjera të parimeve themelore janë Lasek dhe Epi Lasik (variantet kalimtare midis PRK dhe Lasikut).

kako treba da se planira kontrola
SI DUHET TË PLANIFIKOHET KONTROLLI NËSE BËHET FJALË PËR BARTËSIN E THJERRËZËS SYPUTHITËSE?

Nëse bëhet fjalë për bartësit e thjerrëzës syputhitëse, është e nevojshme të ndërpritet bartja para ndërhyrjes për të kornea "marrë konfiguracion të ri " dhe këtë 10 deri 15 ditë te thjerrëza e butë dhe rreth 4 javë te thjerrëza GP (për ata të cilët GP e bajnë më gjatë se 20 vjet dhe 6-8 javë). Tek e fundit, në pasqyrimin e relefit – topografinë korneale, shihet “gjurma” e thjerrëzës syputhitëse në korne.

KUSH I ZBATON PROCEDURAT ME RREZET LAZËR NË SPITALIN “SVETI VID”?

Të gjitha procedurat refraktive i ndërmerr prof. dr. Pavel Rozsival, anëtar i shquar i asociacioneve më të mëdha evropiane dhe botërore oftalmologjike, i cili nga ana e autoriteteve më prestigjioze është shpallur njëri nga njerëzit më meritorë në oftalmologjinë e shekullin XX.

Në saje të tij, bashkë me pajisjen adekuate të spitalit dhe me edukimin e kuadrove, kemi arritur që kirurgjinë refraktive të fillojmë ta zbatojmë në shtet dhe ta bëjmë të arritshme për të gjithë njerëzit, pacientët dhe mjekët. Kirurgjia e cila ndërmerret këtu është niveli më i lartë i kirurgjisë së syrit.

ÇFARË ËSHTË KONTAKTI ME PACIENTIN PAS NDËRHYRJES?

Përcjellja e vazhdueshme dhe kontakti me pacientin para dhe pas ndërhyrjes është fakt real dhe siguri për pacientin. Në një vend, në shtet të vet mundet ta marrë përgjigjen për të gjitha pyetjet dhe sqarimet e hollësishme për problemin e vet dhe për mundësitë për zgjidhje. Në bazë të bisedës dhe të kontrolleve të hollësishme gjendet pikërisht metoda e zgjedhjes, e cila do të jetë zgjidhja më e mirë dhe më e sigurtë.

Këtu nuk bëhet fjalë për fillimet e kirurgjisë refraktive, por për metodat e konfirmuara përmes aplikimit shumëvjeçar dhe rezultateve pozitive në botë dhe zyrtarisht të njohura. Do të nevojitet kohë që të pranohet fakti se ajo që deri më dje ka qenë e pakuptueshme dhe larg nga kufjitë e këtij shteti, tani është shumë afër, është realizuar pikërisht këtu në Spitalin “SVETI VID”. Fshehja e faktit se kjo është aq negative manifestohet për pacientin dhe shoqërinë në tërësi, duke e kthyer me vetëdije prapa pacientin, duke e zgjedhur rrugën për të mbajtur me qëllim metodat dhe botëkuptimet e vjetëruara qëmoti të tejkaluara.

TERAPIA FOTODINAMIKE (PDT) në mjekimin e disa formave të degjenerimit makular – jovaskularizimit koroid - CNV

Degjenerimi makular është proces i dëmtimit të njollës së verdhë – makulës, përkatësisht pjesës funksionale të retinës e cila është e ngarkuar për të pamurit qendror. Paraqitet në dy forma themelore, si degjenerim makular jo-neovaskular (i thatë) dhe neovaskular (i lagët). Forma e thatë është më e shpeshtë (80 përqind), përparon mjaft ngadalë, kurse forma e lagët është mjaft agresive në veprimin e vet, duke sjellë në mënyrë rapide deri te humbja e pamjes qendror. Mbetet orientimi hapësinor (periferia e retinës nuk pëson). Rreth 10-20 % e formës së thatë nuk mundet të kalojë në të lagët.
Përpjekjet më të mëdha janë bërë në gjurmimin për mënyrën me të cilën do të ndalej shkatërrimi progresiv i pjesës së neurosensorit të retinës dhe për t’u ruajtur pamjes. Sot në këtë më së shumti efekt ka terapia Visudyne dhe fotodinamike.
Forma e lagët e degjenerimit të makulës në brendi e ka neovaskularizimin koroid (CVN) si dukuri patologjike e cila përbëhet në formimin e enëve të reja koroidee të gjakut, abnormale (vemesa e syrit e cila qëndron përmbi retinë). Për shkak të brishtësisë këto enë të gjakut e lëshojnë gjakun dhe lëngun nën makulë-njollën e verdhë, si edhe në të. Me ndarjen e epitelit të pigmentimit ose qelizave neurosensore të retinës me formimin e njollës fibrovaskulare në fund, humbet funksioni i makulës (shih kaptinën për njollën e verdhë). Ndryshimet janë ireversibile.
Forma e lagët e degjenerimit makular është shkaku kryesor i humbjes së pamjes qendrore te personat e moshuar prej 50 vjetësh. Paraqitet edhe te të rinjtë, në përbërje të miopisë patologjike, si edhe në rastet e histoplazmozës okulare (lloji i bakterive, shpesh të pranishme në mënyrë endemike në disa pjesë – Amerika Qendrore), e më rrallë si rrjedhojë e strijeve angioide, në rastet e traumës, uveitisit, por gjithashtu edhe për shkaqe të panjohura.
Pavarësisht nga shkaku CNV, rezultati është i njëjtë: humbja e pamjes qendrore. Por, megjithatë ende është vetëm një numër i vogël (2 përqind) i popullsisë në studimin ndërkombëtar që është njohtuar me problemin e hidhur të degjenerimit makular.
Deri me paraqitjen e terapisë fotodinamike nuk ka qenë e mundur të ndalet kjo gjë dramatike që ka ndodhur në makulë. Lazërfotokoagulimi klasik ka qenë mundësia e vetme e mjekimit, por me këtë nuk ka guxuar të trajtohet neovaskularizimi qendror i vënë, subfoveal. Shkak është mospërzgjedhja e mjekimit klasik me rrezet lazër që kanë efekt termal, me çka do të shkatërrohej drejtpërsëdrejti një pjesë e madhe e indeve të shëndosha të retinës, gjë që nuk ka qenë qëllimi.

fotodinamska terapia ili pDT
Terapia fotodinamike ose PDT

E paraqet aplikimin e lazërit jotermal, me veprim përzgjedhës në vend të neovaskularizimit pa veprim shkatërrues në indin e retinës funksionale me aplikimin e substancës fotoaktive – Visudyna – e cila në formën joaktive jepet në mënyrë intravenoze, kurse në formë aktive në vend të caktuar, me aplikimin selektiv të lazërit jotermal.
Ka për qëllim që ndryshimet e diagnostifikuara të ndalen në përpjekjet e mëtejme destruktive dhe në këtë mënyrë TË KONSERVOHET gjendja e pamjes. Me këtë trajtohet CNV subfoveolare dhe juxtafoveale e llojit tepër mbizotëues klasik. Qëllimi është të arrihet destruksioni i enëve të sapoformuara të gjakut.
Ky lloj i terapisë në shtet zbatohet VETËM NË SPITALIN SVETI VID, ku problemit të degjenerimit makular i është kushtuar vëmendje e veçantë.
Para vendimit për terapi është E DOMOSDOSHME të bëhet angiografia dhe të ndahen dy nënforma themelore të degjenerimit të lagët makular: klasik dhe okult.

Visudyne është substancë e cila jepet në mënyrë venoze, përmes infuzionit në kohëzgjatje prej 10 min., transportohet në kompleks me lipidët e dendësisë së vogël dhe lidhet për enët e gjakut, në mënyrë tepër mbizotëruese patologjike, neovaskulare, përmes receptorit LDL ku akumulohet. 15 minuta pas fillimit të infuzionit aplikohet lazëri jotermal. Nën ndikimin e dritës me rrezet lazër të gjatësisë së caktuar të valëve (698nm) shkaktohet aktivimi lokal i substancës së dhënë dhe me këtë shkaktohet destruksioni patologjik i enëve të gjakut. Tërë kjo shndërrohet në fotoefektin e terapisë, pra nuk ka efekt termal, nuk ka plagë djegieje, kështu që indi funksional i makulës mbetet i paprekur.

Tërë procedura zgjat rreth 30 minuta, dhe nuk dhemb. Zbatohet në ambulancë.

Pas ndërhyrjes pacienti gjendet nën kushte të veçanta, i mbrojtur nga drita intensive, dhe duhet të zbatojë rregullat e veçanta të mbrojtjes.

Secili pacient e merr udhëzimin me shkrim për mbrojtjen pas ndërhyrjes. Këtu veçanërisht është theksuar nevoja e bartjes së syzave mbrojtëse, rreth 5 ditë pas ndërhyrjes, qëndrimi në ambientin e ndriçuar me dritë difuzive, pa iu nënshtruar drejtpërsëdrejti dritës së diellit ose dritës fokale të llambave halogjene ose neone, shmangies së solariumit, afërsisë së dritares me dritën e drejtpërdrjetë të diellit në intervalin e dhënë kohor pas arritjes së neutralizimit të substancës në organizëm. Aplikimi i pomadave me faktorin e lartë të mbrojtjes me rastin e daljes në dritën e ditës gjatë 5 ditëve të para. Pas kësaj, pacientit i lejohet të dalë jashtë vonë pasdite. Masat parandaluese ndërmerren në intervalin prej 5 deri 7 ditësh pas ndërhyrjes.
Gjatë kësaj kohe këshillohet qëndrimi në kushte pak të errësuara pa ndriçim të përmendur të drejtpërdrejtë, shikimi i TV pa kufizime. Errësira e plotë nuk është e dëshirueshme, por vetëm qëndrimi i vogël nën dritën difuzive ( me marrësit TV ose nga dhoma fqinje) për t’u eliminuar më shpejt substanca fotosensitive.

Kontrolli bëhet për çdo 3 muaj pas ndërhyrjes, me angiografinë e obligueshme fluoroshente.

DIOPTRIA E LARTË

kako prevasidi problem sa visokom dioptrijom
SI TË TEJKALOHET PROBLEMI ME DIOPTRINË E LARTË:

Në mesin e pacientëve me problemin e dioptrisë gati një e treta e ka dioptrinë e lartë. Këta njerëz “të pafat” dioptrinë e vet të lartë vështirë munden ta “vendosin” në kornizën e syzave ose ta korrigjojnë me thjerrëz syputhitëse.
Me shkallën më të madhe të astigmatizmit, gati është e sigurt se me mjete ndihmëse konvencionale mprehtësia jo e plotë e pamjes, pamja joreale dhe fusha e limituar joreale e pamjes do të jetë gjë e përditshme me të cilën do të jetojnë. Pa “mjete ndihmëse” këta njerëz shohin në gjithsej disa dhjetra centimetra para syve, gjë që do të thotë se ekziston vartësia e jashtëzakonshme nga syzat ose thjerrëzat, prandaj edhe funksioni i pamjes është i kufizuar.
Lazëri egzajmer është i jashtëzakonshëm në korrigjimin e vlerave të vogla të matura të miopisë deri -10,0 (kushtimisht) me astigmatizëm të vogël, dhe hipermetropisë së shkallës më të vogël, deri rreth plus 2D. Nuk aplikohet në korrigjimin e dioptrive më të larta, sepse vëllimi dioptrik të cilin “e heqim” është përkufizuar rreptësisht me parametra të caktuar, gjë që procedurën me lazër e bën të sigurtë. Secila nga procedurat refraktive qoftë me lazër, qoftë kirurgjike i ka kërkesat e veta specifike. Është e nevojshme njohja e jashtëzakonshme e kirurgjisë refraktive dhe përvoja që për secilin veçmas të gjendet zgjidhja më e mirë dhe më e sigurt. Bashkë me këto parime, rezultatet e procedurave refraktive janë të jashtëzakonshme dhe pas tyre mbeten njerëzit e lumtur. Në rastet e kornesë “së hollë” strukturore, edhe te miopia mesatare ose hipermetropia, nuk do të këshillojmë egzajmerin me rrezet lazër. Metoda e zgjedhjes këtu është kirurgjia e implantit. Fjala është për vendosjen kirurgjike të thjerrëzës speciale e cila e mbulon diapazonin dioptrik deri -20D (miopia) dhe deri plus 10 (hipermetropia). Thjerrëza e vet, e cila është vendosur pas ylberthit mbetet e paprekur. Me këtë ruhet akomodimi (të pamurit afër) kurse zgjidhet korrigjimi për largësi. Prandaj kjo kirurgji aplikohet në grup-moshën prej moshës 21 deri 40,45 vjeçe, derisa ka akomodime. Te të moshuarit, në korrigjimin e dioptrisë së lartë këshillohet e ashtuquajtura kirurgjia e zëvendësimit të thjerrëzës, kur vjen në shprehje edhe aplikimi i implantit multifokal (imitimi i akomodimit).
Thjerrëza refraktive për korrigjimin e miopisë dhe hipermetropisë janë duke u aplikuar tanimë një kohë të gjatë. Sot ekziston edhe varianta e thjerrëzës fakno-torike, gjë që domedhënë mundësia e korrigjimit njëkohësisht edhe e astigmatizmit të bashkuar (deri rreth 7 e cilindrit). Këto janë thjerrëza të disejnit dhe materialit të përsosur, të përshtatura për sy plotësisht, prandaj nuk kanë shumë ngjashmëri me të parët e vet historik.

Thjerrëzat fakna intraokulare përballohen shkëlqyeshëm, pacienti adaptohet shpejt, përgjigjja postoperative është e shkëlqyer. Rezultatet tona shumëvjeçare e kanë treguar tejkalimin e mprehjes së pamjes së dhënë (dikur të korrigjuar) për madje 1-2 gradë më shumë, gjë që përputhet edhe me rezultatet e publikuara botërore. Premisë e rëndësishme pa të cilën nuk ka kuptim të flitet për kirurgjinë superiore refraktive është shkathtësia dhe stërhollimi i teknikës kirurgjike, përvoja e kirurgut në aplikimn e kësaj kirurgjie superiore, dhe natyrisht zgjedhja e rregullt e pacientit duke i respektuar qëndrimet zyrtarisht të aprovuara.

Te njerëzit në kohën presbiope, pra pa akomodime (me ose pa katarakt), te nevoja për korrigjim të dyfishtë – syzat për afër dhe larg, dhe bashkë me këtë edhe me astigmatizmin madje edhe deri te vlerat e larta, aplikohet kirugjia e implantit – thjerrëza e prapme torike e dhomës (PC toric) e disejnit special, i bërë sipas parametrave specifikë të secilit syri veçmas!!!

Me këtë shteti ynë hyn në qendër të vëmendjes së realizimeve më të mëdha të oftalmologjisë botërore.

katarakta
Katarakta

FSHEHTËSITË E SYRIT TË NJERIUT – KATARAKTA si verbërim i përkohshëm.
Kualiteti i ri i jetës – ndërhyrja kirurgjike me ultratinguj

Katarakta është gjendje e turbulluar e thjerrëzës natyrore, biologjike e syrit, me çka çrregullohet dhe dobësohet funksioni i pamjes, duke u nisur nga turbullimi gradual dhe gjithnjë deri te “verbërimi i përkohshëm” për shkak të turbullimit definitiv të thjerrëzës. Fatbardhësisht, sot ky verbërim mundet të shmanget me ndërhyrjen kirurgjike të hershme.

ÇFARË ËSHTË ROLI I THJERRËZËS SONË NË SY?

Thjerrëza e natyrshme biologjike është e tejdukshme dhe bikonvekse. I lëshon dhe i përthyen rrezet e dritës në rrugën nga retina (si edhe kornea) dhe merr pjesë në akomodim, bashkë me Zonat qerpikore të Zinnit dhe me trupin qerpikor. Akomodimi është akt i rëndësishëm, refleksiv me të cilën syri përshtatet që objektet e afërta t’i shohim më qartë. Me mplakje, duke u nisur nga mosha 40,50, vjeçe vjetërohet edhe thjerrëza dhe dobësohet aftësia e saj që të përthyejë rrezet të cilat vijnë nga objektet e afërta – akomodimi zhduket. Të lexuarit është të vështirësuar, pa korrigjim plotësues. Kjo është kohë e hipermetropisë ose presbiopisë (pamja e mplakur).

SI KRIJOHET KATARAKTA?

Për disa shkaqe në thjerrëz mund të krijohen ndryshimet e metabolizmit, me çka humbet tejdukshmëria, fitohet toni gri, e nganjëherë i verdhë ose braon (llojet e ndryshme të kataraktës). Pohohen shkaqet e numërta dhe faktorët e mundshëm të rrezikut: trashëgimia, infektimet në shtatzëni, sëmundjet e metabolizmit (psh., diabeti), rrezatimet e ndryshme, pirja e duhanit, alkooli, disa barna, dehidrimi, çrregullimi i ushqimit dhe elektrolitit, trauma dhe etj. Katarakta shpesh i përcjell sëmundjet tjera të syrit (uveitisin, retinitisin, pigmentosin,…). I kap të gjitha grup-moshat, që nga foshnjet dhe fëmijtë – deri te ato të pleqërisë (senile) ku janë më të shpeshta. Katarakta e lindur mundet të bashkohet me glaukomën e cila nuk domethënë se shfaqet menjëherë, prandaj këta fëmijë duhet kontrolluar shpesh pas ndërhyrjes kirurgjike. Në përbërje të disa sindromeve, katarakta te fëmijtë mundet të nënkuptojë se ekzistojnë dëmtime të rënda në organet tjera. Kur krijohet, i vetmi mjekim është kirurgjik.

ÇKA ËSHTË KIRURGJIA REFRAKTIVE?

Kirurgjia refraktive e përfshin një sërë procedurash – kirurgjike dhe me rrezet lazër me të cilat korigjohet

KUR OPEROHET KATARAKTA?

Menjëherë sapo fillon të pengojë. Kjo mund të arrihet vetëm me ndërhyrjen kirurgjike me ultratinguj-fakoemulzifikimin. Me ndërhyrjen e hershme kirurgjike, pa pritur të piqet, shmangen ndërlikimet e numërta dhe bëhet i mundur riaftësimi i shpejtë postoperativ i pamjes, pa qëndruar në spital. Prerja është e vogël, rreth 2 mm, anestezioni është lokal. Kirurgjia zgjat shumë shkurtër, 6-10min, nuk ka qepje të plagës e cila shërohet deri të nesërmen. Prandaj mund të operohen të dy sytë të njëjtën ditë ose ditë pas dite. Mirëpo, metoda e vjetër agresive kirurgjike (ECCE) e nënkupton nevojën që katarakta të piqet, me çka pacienti hyn në gjendje të panevojshme të “verbërimit të përkohshëm”, për t’u operuar pastaj me prerje të madhe, pas së cilës zakonisht rekomandohet hospitalizimi.
Të priturit derisa të piqet katarakta është botëkuptim i vjetër që i përgjigjet mjekimit të vjetër klasik, hirurgjik, i cili më shumë se 4 dekada nuk përdoret në oftalmologjinë zyrtare bashkëkohore. Fatkeqësisht, në shtetin tonë ende është i pranishëm. Mjekimi i vetëm zyrtar kirurgjik më human dhe më konkret, është ndërhyrja kirurgjike i kataraktës me ultratinguj - fakoemulzifikimi.
Fakoemulzifikimi, tanimë katër dekada është i pranishëm në oftalmologji në mbarë botën, përveç në disa mjedise rurale, sot e ka arritur kulminacionin në teknikën e zbatimit dhe ofron retina të përkulshme më kualitative të cilat implantohen me këtë rast. Kjo zbatohet në kushtet e qëndrimit njëditor në spital, pa nevojë që të qëndrojë në spital pas ndërhyrjes kirurgjike.
Kur është fjala për fëmijtë dhe foshnjet duhet të operohet sa më parë, nëse është vendosur në mes dhe e çrregullon zhvillimin e funksionit të të pamurit – si plagë kundër dobësimit të pamjes. Implantimi i thjerrëzës intraokulare nënkuptohet, përveç në gjendjet qartë të përkufizuara, të rralla, kur kjo lihet për akt dytësor.
Metodën me ultratinguj e kemi filluar qëmoti në shtet, me themelimin e spitalit me ç’rast kjo nuk ka qenë nivel fillestar por vetëm kulminacion i kësaj kirurgjie. Kjo është mënyra e vetme që qëndrimet bashkëkohore dhe metodat t’ua bëjmë të arritshme edhe njerëzve në shtetin tonë. Gjithsesi që nevojitet kohë dhe durim që këto të depërtojnë në të gjitha poret e oftalmologjisë së vendit. Kuadri i të rinjëve duhet t’i pranojë menjëherë si të vetmet të vlefshme dhe të rregullta, ashtu siç këtë e bëjnë kolegët në shtetet tjera, në vend që për këtë të flitet me zë pëshpëritës dhe të shkruhet me germa të imëta. A E KA VENDIN FAKOEMULZIFIKIMI NË SHTETIN TONË NJËSOJ SI EDHE NË BOTË?

Fatkeqësisht, jo. Katarakta edhe më tutje operohet në mënyrë të vjetër në mbarë shtetin tonë.
Prandaj nuk ekziston as arsyetimi socioekonomik, as mjekësor. Pacientit i thuhet të presë “të piqet katarakta”, me çka me vetëdije e sjell në gjendjen e “verbërimit të përkohshëm”, i cili e lind depresionin dhe izolimin dhe lëndime dhe thyerje të shpeshta.
Prandaj, të enjturit dhe dekompozimi i thjerrëzës së dendur të errësuar i cili zgjat shumë, mundet të krijojë situata të tmerrshme me pasoja të përhershme (uveitisi, glaukoma,…). Pas kataraktës së dendur të ndryshimit eventual në fundin e syrit, e krijuar me sëmundjet e bashkuara të syrit (diabeti, glaukoma, makula …), nuk mund të shihen hollësisht dhe objektivisht, as të veprojnë me kohë. Me këtë funksioni i pamjes bëhet i dëmtuar përgjithmonë.
Kalimi nga metoda klasike në atë me ultratinguj, me çka do të shmangej tërë kjo, nuk është fare i thjeshtë dhe kërkon përvojë dhe shkathtësi të jashtëzakonshme kirurgjike, e për këtë gjithsesi do të jenë të nevojshme vite me radhë që të durojmë dhe mësojmë. Duke e marrë parasysh dallimin drastik me ultratinguj nga mjekimi manual, fakoemulzifikimi është rrezik i jashtëzakonshëm për kirurgët fillestarë. Vetëm përvoja e pasur në këtë teknikë, si edhe në zgjidhjen e rasteve të ndryshme të ndërlikuara, e jep sigurinë maksimale dhe shfrytëzimin e të të gjitha potencialeve të oftalmologjisë bashkëkohore sot.
Metoda, krijues ideor i së cilës është oftalmologu amerikan Charles Kelman është e pranishme në oftalmologjinë botërore që nga viti 1971, kurse në shtetin tonë ka hyrë në saje të prof. Dr. Pavel Rozsivalit i cili deri në maksimum i ka zhvilluar mundësitë e kësaj kirurgjie. Ky virtuoz i shquar është shpallur njëri prej njerëzve më meritor për zhvillimin e oftalmologjisë në shekullin XX. Në saje të tij, fakoemulzifikimi në Spitalin “SVETI VID” ushtrohet në nivelin e vet më të zhvilluar, me aplikimin e teknologjisë së re të plotë në pajtim me rrjedhat e oftalmologjisë bashkëkohore, duke e ofruar maksimumin e kontrollit dhe sigurisë. Përsosja e fakoemulzifikimit sot, tregohet përmes mundësisë së përshtatshmërisë, me çka e zgjidh problemin e turbullimit të thjerrëzës të shkallës së ndryshme, duke e zgjedhur programin përkatës ose kalimin nga njëri në tjetrin.
Kjo teknologji kërkon njohës të shkëlqyer të teknikës së fakoemulzifikimit, sinkronizimin e lëvizjes së dorës dhe këmbës për shkak të komandave të këmbëve ndaj makinës, dhe aftësinë e përshtatjes secilit rasti të veçantë me zgjedhjen e programit përkatës.
Përparësi është kontrolli absolut i të gjithë parametrave të involvuar në punën dhe sigurinë në punë, aplikimi i shkurtër me ultratinguj madje edhe te kataraktet më të ngurta, në gjithsej disa sekonda, për dallim nga disa minuta te makinat e hershme, efektin ngrohës jo të madh, dhe prandaj me të drejtë quhet “cold phaco “- përkatësisht fakoemulzifikimi i ftohtë. Rezultati është kënaqësia më e madhe e pacientit qysh në ditën e parë pas ndërhyrja kirurgjiket.

Kjo teknologji e re është revolucion në operacionet e kataraktës me ultratinguj. Për momentin ekziston vetëm në disa qendra më të njohura botërore në numër të vogël, ku e zbatojnë kirurgët më të mirë me përvojën më të madhe në ndërhyrjet kirurgjike të kataraktës me ultratinguj. Në saje të njërit prej tyre, prof. dr Pavel Rozsivalit dhe Spitalit special “SVETI VID”, sot për njerëzit tanë kjo kirurgji supreme sot është bërë e arritshme edhe në shetin tonë.

Me aplikimin e thjerrëzave përkatëse të kualitetshme intraokulare me të cilat mundet njëkohësisht edhe të korrigjohet dioptria, ndërhyrja kirurgjike e kataraktës këtu është gjithnjë e më shumë pjesë e kirurgjisë refraktive. Kënaqësi e madhe e pacientit është zgjedhja e implantit multifokal të përkulshëm, me çka korrigjohet pamja edhe në afërsi edhe në largësi, edhe në largësi mesatare – në vend të vartësisë prej 2 palë syzave.
Te pacientët te të cilët ekziston edhe njëfarë shkalle e astigmatizmit paraoperativ, ekziston edhe mundësia e vendosjes së thjerrëzës së dhomës së prapme torike intraokulare, me të cilën korrigjohet cilindri. Në rastet me problemet e njollës së verdhë, jepet mundësia e zgjedhjes së thjerrëzës speciale “naturale” të përkulshme me filtër për mbrojtjen e njollës së verdhë.

korigovanje dioptrije
Korrigjimi i dioptrisë

KORRIGJIMI I DIOPTRISË

Spitali special SVETI VID i ka sjellë në shtetin tonë edhe proceduret e korrigjimit të dioptrisë – KIRURGJINË REFRAKTIVE. Kjo degë subspecialiste e oftalmologjisë është e pranishme në oftalmologjinë bashkëkohore nga vitet e tetëdhjeta të shekullit të kaluar kështu që në saje të spitalit “SVETI VID” definitivisht është bërë e arritshme edhe për qytetarët tanë.

Këtu nuk bëhet fjalë për fillimet e kirurugjisë refraktive, por për metodat e konfirmuara përmes aplikimit shumëvjeçarë dhe rezultatet pozitive në botë dhe zyrtarisht të njohura. Do të nevojitet kohë që të pranohet fakti se kjo që deri më dje ka qenë e pamundur dhe jashtë kufijve të shtetit tonë, tani është shumë afër, është realizuar pikërisht këtu në Spitalin special SVETI VID. Fshehja e faktit se kjo është ashtu negative manifestohet për pacientin dhe shoqërinë në tërësi, duke e tërhequr me vetëdije prapa, duke e zgjedhur me qëllim rrugën për ruajtjen e metodave dhe botëkuptimeve të vjetëruara, qëmoti të tejkaluara.

DIABETES MELLITIS

secerna bolest i oko

SËMUNDJA E SHEQERIT DHE SYRI

Sëmundja e sheqerit është problem i metabolizmit në bazën e të cilit është pamundësia ose mundësia e zvogëluar e qelizës që të shfrytëzojë glukozën nga gjaku, për shkak të ndërprerjes së plotë ose tajitjes së zvogëluar të insulinës nga ana e pankreasit. Për shkak të kësaj ekziston teprica e sheqerit në gjak dhe pakica në qelizë ku është i domosdoshëm. Kështu krijohet mozaiku i ndryshimeve në organizëm: në enët e gjakut, në zemër, veshkë, tru, dhe në indin nervor. Ndryshimet në sy janë karakteristike dhe që vërehen lehtë – me kontrollin e fundit të syrit. Shpesh pikërisht oftalmologu i pari edhe dyshon në sëmundjen e sheqerit, atëherë kur kuadri klinik ende nuk është shfaqur qartë. Proceset specifike biokimike të krijuara në situatën e nivelit të shtuar të sheqerit në gjak me kohë i shkaktojnë ndryshimet
përgjithësisht në të gjitha enët e gjakut të organizmit, me çka ndryshon kualiteti i tyre dhe përshkueshmëria. Për shkak të ushqimit të dobët të indeve – iskemitë, krijohen të rejat, enët jofunksionale të gjakut të cilat pëlcasin lehtë. Shtytjen për krijimin e këtyre enëve të gjakut e japin të të ashtuquajturit faktorët e rritjes, të krijuar pikërisht në vendet iskemike. Të gjitha këto pacienti i përjeton si dobësim progresiv i pamjes për shkak të gjakrrjedhjes në fundin e syrit, dhe krijimit të membranave të cilat e tërheqin retinën (trakcioni) dhe kërcënohen që plotësisht ta ndajnë (shkëputja). Kirurgjia vitreoretinale adekuate që është ndërmarrë me kohë (kirurgjia e trupit qelqor dhe e retinës ), edhe më mirë me përgatitjen e mëparshme me lazërfotokoagulim, e shpëton pamjen funksionale.

zuta mrlja
Njolla e verdhë

NJOLLA E VERDHË - MAKULA – DEGJENERIMI MAKULAR – CNV – NEOVASKULARIZIMI KOROID – TERAPIA FOTODINAMIKE

Spitali i veçantë “SVETI VID” është institucion unik në këto hapësira me repartin veçanërisht të formuar për makulë, ku i zbaton programet speciale për problemet e makulës: mjekimi diagnostik, terapeutik (PDT) dhe mjekimi klasik me rrezet lazër, kirurgjia).

Për të kuptuar më mirë funksionet e disa pjesëve të syrit të njeriut, kjo shpesh krahasohet me aparatin fotografik. Drita kalon përmes strukturës së qartë, të tejdukshme të syrit (kornea, thjerrëza, trupi qelqor, gjë që do t’i përgjigjej pjesës optike), përthyhet dhe fokusohet në pjesën e prapme të syrit – në retinë. Retina sillet si filmi i aparatit fotografik, përthithet dhe e shndërron dritën në impluse nervore të cilat udhëtojnë deri te truri, ku bëhet analiza dhe krijohet vetëdija për objektin e vështruar, përkatësisht e fitojmë pamjen e objektit të vështruar.
Pjesa e veçantë e retinës e ngarkuar për pamjen qendrore dhe dallimi i hollësirave është MAKULA ose njolla e verdhë. Ajo mbështillet me fotoreceptorë - qeliza të cilat i marrin ngacmimet vizuale dhe ua përcjellin elementeve nervore. Shtrirja e dendur e receptorëve në makulë e bën të mundur mprehjen e pamjes, vërejtjen e hollësirave dhe përnjohjen e shëmbëlltyrave, leximin, shkrimin, dallimin e ngjyrave...

degeneracija makule

DEGJENERIMI I MAKULËS (DM)

Degjenerimi i njollës së verdhë është një nga problemet e mëdha në oftalmologji të kohës moderne. Paraqitet në forma të ndryshme, por më e shpeshtë është forma e lidhur me popullsinë e cila mplaket dhe quhet degjenerimi senil makular (ARMD). Format e rralla shihen te sëmundjet e lindura degjenerative progresive (degjenerimi juvenil makular), ose te dobësimi i lartë i pamjes. Makula pëson edhe në disa sëmundje sistemore ose infektive.

FAKTORËT E RREZIKUT PËR DM

Rreziku i krijimit të degjenerimit makular senil dukshëm rritet me vite gjatë jetës. Në popullsinë e grup-moshës prej 65-75 rreziku i sëmundjes është rreth 10-20 përqind. Prej moshës 75 deri 85 vjeçe rreziku është 35 përqind.
Predispozimi gjenetik padyshim është faktor i rëndësishëm i rrezikut. Fëmijtë e prindërve me ARMD gjithsesi që e kanë rrezikun e shtuar nga të sëmurit e hershëm.
Rrezik paraqet ekspozimi i tepërt veçanërisht në pjesën e kaltërt të spektrit të dritës, e sidomos te personat e ndjeshëm ndaj dritës, dhe me ngjyrë të ndritshme të fytyrës. Rekomandohet bajtja e syzave me filtër mbrojtës – veçanërisht në det ose në borë.
Faktorët tjerë të rrezikut janë të ngjashëm me faktorët e rrezikut për krijimin e aterosklerozës: pirja e duhanit, niveli i shtuar i lipidit, mungesa e disa vitaminave në ushqim – C, E, A.
Hipertensioni dhe çrregullimet kardiovaskulare munden ta përshpejtojnë zhvillimin e ndryshimeve.
Pirësit e duhanit të afërmit e të cilëve e kanë degjenerimin e makulës dy herë e kanë rrezikun më të madh nga të sëmurët.

SIMPTOMET

Rezultati i dëmtimit të makulës është çrregullimi i pamjes qendrore, pa mundësinë e korrigjimit me syza, duke e ruajtur pamjen periferike, kështu që nuk është fjala për verbërimin e tërësishëm. Pacienti duhet t’i paraqitet oftalmologut nëse i vëren simptomet siç janë ndjeshmëria e zvogëlimit të kontrastit, zvogëlimit të mprehjes së pamjes, paraqitjes së njollës në qendër të fushës së pamjes (skotoma qendrore), ose shtrembërimi i shëmbëlltyrave.
Edhe pse i përfshin të dy sytë, ky dëmtim zakonisht nuk është në mënyrë të barabartë njëkohësisht i përfaqësuar, kështu që me syrin “me të cilin sheh më mirë” kompensohet rënia e pamjes dhe prandaj pacienti edhe nuk i vëren me kohë ndryshimet e para. Meqë ndryshimet në makulë nuk dhembin, dhe në fillim shkaktojnë vetëm çrregullimet diskrete të pamjes, të cilat me rastin e shikimit binokular (me të dy sytë) edhe nuk vërehen, më së miri është të zbatohen kontrollet e rregullta oftalmologjike – në 6 muaj, ose të bëhet testi në shtëpi (kohëpasokohe të testohet secili sy veçmas, me shikimin e skemës me katrorë). Të vërejturit e parregullsive të formave të katrorëve ose turbullimin në pjesën qendrore të rrjetit të Amslerit është alarm për ta vizituar oftalmologun.)
Me përparimin e mëtejmë të degjenerimit makular mprehja e pamjes gjithnjë e më shumë zvogëlohet, deri te humbja e aftësisë së leximit.

NGJARJET NË NIVEL TË INDIT

Koroidea, përkatësisht cipa enore, është vemesa e kokërdhokut të syrit e cila i përmban enët e gjakut dhe e ushqen retinën e cila qëndron në të. Ajo është e mbështjellur me një membranë të hollë e cila quhet Membrana e Bruhsovit, ose baza e epitelit pigmental të retinës.

FORMAT E DEGJENERIMIT MAKULAR

Me mplakje zvogëlohet edhe numri i qelizave receptore dhe nervore të retinës, kurse epiteli pigmental, i cili gjendet nën retinë e ka për detyrë “të përthithë” dhe të shpërbëjë pjesët e qelizave të vdekura. Me kohë kjo aftësi shterrohet dhe vjen deri te mbetja e materialit “të papërpunuar” në një lloj forme të depozitit (fundërrina), të cilin e vështirësojnë transportin normal të materieve midis koroidës dhe retinës, duke e zvogëluar ushqimin e makulës përmes koroides (forma e thatë e degjenerimit makular). Rritja dhe shkatërrimi i shtresës pigmentuese është hyrje në formën e vështirë të degjenerimit makular (forma atrofike) me shkatërrimn e pamjes.
Natyra përpiqet që “të rregullojë” defektin duke i krijuar enët e sapokrijuara të gjakut (neovaskularizimi koroid ose CNV), me çka edhe më shumë shpërbëhen arkitektonika e indit. Enët e sapokrijuara të gjakut janë të cilësisë së dobët, shkaktohet derdhja e lëngut dhe e gjakut nën dhe në retinë. Këto janë karakteristikat e formës së lagët të degjenerimit të makulës. Destruksioni në këtë lloj të degjenerimit ndodh në mënyrë fulminante, dhe në fund përfundon definitivisht me gjurmë, pa ind funksional.
Forma e thatë e degjenerimit makular është shumë më e shpeshtë se sa e lagët (90% e pacientëve me degjenerim të makulës). Meqenëse ekziston rreziku të kalojë në formë të lagët, të cilën e karakterizon humbja fudroajante e pamjes, është mjaft e rëndësishme të mësohet pacienti që të bëjë vetëkontrollin e funksionit të pamjes, që simptomet të vërehen me kohë dhe të fillojë mjekimi.
CNV paraqitet në 5-10 përqind të njerëzve me miopi patologjike. Për shkak të rritjes së kokërdhokut të syrit, të zgjaturit nëpër aksin qendror e shkakton hollimin e membranës së syrit dhe formimin e “stafilomit”, domethënë ngritjes në pjesën e prapme, në pjesën e makulës. Ky është predispozicion për krijimin e CNV, për shkak të mundësisë së krijimit të të çarave në shtresën e poshtme të retinës, nën epitelin pigmental. Përmes këtyre të çarave depërtojnë enët e sapoformuara të gjakut tl koroidees-CNV, të cilat e pengojnë aparatin pigmental dhe neurosensor të retinës, duke e shkaktuar pengimin e madh dhe të pakthyeshëm të pamjes qendrore.
Derisa është paraqitur PDV nuk ka pasur mundësi për mjekimin efektiv CNV në këto gjendje në sy. Njohja e hershme e problemit dhe aplikimi me kohë i mjekimit, e redukton rrezikun nga humbja fudroajante, e pakthyeshme e pamjes qendrore.

DIAGNOSTIKA

Standard i artë në diagnostikë është angiografia fluoreshente.
Me regjistrimin e fundit të syrit me dhënien e mëparshme intravenoze të konstrastit (fluoreshentit) shenjëzohet “qarkullimi i gjakut” i fundit të syrit dhe vërehen zonat e abnormalitetit në formë të lëshimit të ngjyrës përmes murit të enëve të gjakut. Kështu lehtë diferencohen dy nënforma themelore të degjenerimit të lagët makular – okult dhe klasik, parashikimi i të cilave dallohet.

TERAPIA

Nuk ka terapi specifike në rastin e degjenerimit të thatë makular. Këshillohen: vitaminat+preparatet gingko, shmangia e pirjes së duhanit, mbrojtja nga drita e fortë, kryesisht e kaltërt. Mjetet ndihmëse në formë të thjerrëzës zmadhuese ose teleskopit mund të ndihmojnë. Trajnimi në punën me sistemet tele-monitore, edhe të lëvizshme edhe të palëvizshme ushtrohet në qendrën për dobësim të pamjes në SPITALIN SVETI VID. Implantimi kirurgjik i teleskopëve miniaturë mundet të ndihmojë në zmadhimin e germave rreth 3-6x më shumë se sa syzat, por është vetëm mjet i përkohshëm ndihmës, derisa mbahet procesi në një stad. Me rënien e mëtejme të funksionit të pamjes teleskopi i ndërtuar miniaturë bëhet edhe më efikas.

Terapia e formës së lagët

Terapia fotodinamike PDT

Për këtë tip të degjenerimit makular ekziston mjekimi i cili quhet terapi PTD-TERAPI FOTODINAMIKE, qëllimi i së cilës është që të ndalen ndryshimet e diagnostifikuara në përpjekjet e mëtejme destruktive dhe në këtë mënyrë TË KONSERVOHET gjendja e pamjes. Me këtë mjekohet CNV subfoveolare dhe juxtafoveale e llojit stërmbizotërues klasik CNV. Qëllimi është që të arrihet pengimi i enëve të sapoformuara të gjakut, gjë që arrihet me llojin e veçantë – me rrezet lazër jotermale dhe substancës fotosensitive – verteporfinës.
Ky lloj i terapisë në shtet ushtrohet VETËM NË SPITALIN SVETI VID, ku problemit të degjenerimit makular i kushtohet vëmendje e veçantë.

LAZËRFOTOKOAGULIMI – LFC

Fotokoagulimi klasik me rrezet lazër ka efekt vetëm në rastet e lokalizimit periferik, larg nga qendra e makulës. Është joslektiv në krahasim me indin ku aplikohet, përkatësisht për t’u mjekuar zona patologjike e referimit, përfshihet edhe pjesa funksionale e retinës gjë që pjesërisht e shkakton “rënien e pamjes”.

Fotokoagulimi - LFC

MAKULA KIRURGJIKE

Mjekimi kirurgjik i cili gjatë viteve të fundit është në rritje, i ashtuquajturi translokacioni ose “zhvendosja” e makulës, ku tërë retina rrotullohet ashtu që makula “bie “ në pjesën e shëndosh me epitel të ruajtur pigmental. Kjo është kirurgji e rëndë, e kërkon kirurgjinë plotësuese në muskujtë e jashtëm të syrit.

ablacija mreznjace
SHKËPUTJA E RETINËS

SHKËPUTJA E RETINËS

Retinën figurativisht e krahasojmë me filmin e aparatit fotografik për të sqaruar më lehtë rolet e saj dhe vendin në sy. Nëse “filmi është i dëmtuar” edhe fotografia do të jetë e dobët, pa e marrë parasysh optikën e përsosur të aparatit fotogorafik (në kuptimin figurativ i përbërë nga kornea, dhoma e përparme, bebëzës-diafragmës, thjerrëzës dhe trupit qelqor). Përmes këtyre elementeve ecën rrezja e dritës – sinjali deri te marrësit e vet në retinë.
Retina është pjesë “e sistemit nervor” të syrit dhe është e thurur nga lidhja e jashtëzakonshme e qelizave nervore - fotoreceptorëve, të cilët e grumbullojnë informatën e pamjes dhe ia dërgojnë “qendrës për përpunim”, e cila gjendet në pjesën e prapakokës së trurit. Të gjitha këto segmente janë të rëndësishme në formimin e fotografisë së kualitetshme dhe njohjen e saj.
Shkëputja e retinës është thellim i pjesës nervore të retinës me fotoreceptorët, nga baza e saj – epitelit retinal pigmental, bashkë me grumbullimin e lëngut nën retinë. Epiteli pigmental e ka rolin e rëndësishëm mbrojtës të metabolizmit kështu që në rastin e ndarjes së retinës prej tij shkaktohet zhdukja e fotoreceptorëve dhe humbja e pamjes. Gjendja është AKUTE dhe kërkon ndërhyrjen kirurgjike URGJENTE.
Vështirësitë e pacientit të cilat i paraprijnë shkëputjes zakonisht janë dukuri të papritura “të shkëlqimeve” ose “vetëtimave” në fushën e pamjes. Ato tregojnë se është shkaktuar tërheqja e fuqishme e trupit qelqor, kurse jo rrallë edhe deri te krijimi i njërit ose më shumë defekteve në retinë, të të ashtuquajturave ruptura, të cilat i paraprijnë shkëputjes. Nëse pacienti në atë moment i paraqitet mjekut të syve, është e mundur që me kontroll të zbulohet krijimi i rupturës dhe me kufizimin e saj PARANDALUES me rrezet lazër të pengohet zhvillimi vijues i shkëputjes. Mirëpo nëse tanimë shkëputja është zhvilluar, zgjerimi i saj i mëtejmë nuk është i mundur të ndalet me rrezet lazër, por nevojitet ndërhyrja kirurgjike.
Kur është shkaktuar shkëputja pacienti e vëren “perden” më të madhe ose më të vogël “ ose “hijen” në fushën e pamjes, zakonisht në pjesën e saj të poshtme, duke e marrë parasysh se ruptura në retinë zakonisht zhvillohet në pjesën e sipërme të retinës, që projektohet në fotografinë e anasjelltë. Një numër i pacientëve nuk u kushton vëmendje vështirësive të para dhe mendon se ato do të “kalojnë vetvetiu” sidomos nëse të pamurit në syrin tjetër është i mirë. Mirëpo, nëse krijohet shkëputja në syrin me të pamur më të mirë, pacientët shumë shpejtë bëhen të vetëdijshëm për seriozitetin e ndryshimeve dhe me kohë e kërkojnë ndihmën.
Shkëputja e retinës zgjerohet shpejt dhe nëse menjëherë nuk operohet ajo e përfshin edhe njollën e verdhë, gjë që ka si pasojë rënien e menjëhershme të mprehtësisë së pamjes, duke u shndërruar me kohë vetëm në njohjen e dritës dhe të lëvizjes. Njolla e verdhë është më e ndjeshmja dhe funksionalisht shumë shpejt shkatërrohet, për shkak se në atë fushë të vogël prej gjithsej 5 mm2 gjendet përqendrimi më i madh i fotoreceptorëve – qelizave të saj, kurse ushqimi i retinës, përkatësisht njollës së verdhë, ndërpritet te ndarja e saj.
Mprehtësia e plotë e pamjes mund të ruhet vetëm nëse nuk është shkaktuar ndarja e njollës së verdhë dhe prandaj me rastin e paraqitjes së shenjave të para të sëmundjes “perdes” duhet të bëhet NDËRHYRJA URGJENTE KIRURGJIKE, më së miri brenda 24 orësh. Derisa të bëhet ndërhyrja kirurgjike pacienti duhet të qëndrojë i shtrirë në shpinë, për t’u parandaluar zgjerimi i shkëputjes ndaj njollës së verdhë. Nëse tanimë është bërë ndarja e njollës së verdhë, ndërhyrja mund të bëhet brenda afatit prej 3-7 ditësh me të njëjtin rezultat, i cili gjithnjë është më i dobët nga mprehtësia normale e pamjes. Mirëpo, nëse edhe më tutje zvarritet ndërhyrja, shkaktohet ndryshimi i pakthyeshëm degjenerativ në retinë, e para se gjithash në njollën e verdhë, gjë që e ka për pasojë të mprehturit gjithnjë e më të dobët postoperativ sa më gjatë që ka qëndruar shkëputja, pa e marrë parasysh suksesin teknik të vetë operacionit.
Sipas mekanizmit të krijimit, grupin më të madh e përbëjnë shkëputjet e krijuara si rrjedhojë e zhvillimit të defektit në retinë, përkatësisht rupturë. Ruptura në retinë krijohet për shkak të ndarjes së trupit qelqor, dhe tërheqjes vijuese të retinës në vendin e bashkimeve të trupit qelqor për pjesën periferike të retinës. Kjo shkaktohet për shkak të kolapsit të trupit qelqor, psh., te personat me të pamur të dobët ose në procesin e mplakjes, si edhe tronditjes së madhe të trupit qelqor me rastin e lëndimit të syrit, ose të lëvizshmërisë së tij të shtuar. Lëngu nga trupi qelqor tërhiqet përmes rupturës në lartësinë e tensionit osmotik në cipën enore dhe në mënyrë progresive grumbullohet nën retinë duke sjellë deri te zgjerimi i shpejtë i shkëputjes.
Nga ana tjetër, një numër i madh i syve me rupturën e retinës kurrë nuk e zhvillon
shkëputjen, sepse në mungesë të bashkimeve të forta të trupit qelqor për retinë, proceset fiziologjike në cipën enore dhe epitelin pigmental mjaftojnë që ta mbajnë retinën në vend. Rupturat e retinës te sytë e tillë zbulohen rastësisht me rastin e kontrollit të syve, sepse pacientët nuk kanë vështirësi tipike në formë të “shkëlqimeve” ose “vetëtimës”.
Grupin tjetër e përbëjnë shkëputjet e retinës të krijuara si rrjedhojë e tërheqjes së lehtë të retinës për shkak të pranisë së membranës në retinë, zakonisht te shkëputjet që qëndrojnë shumë ose te ekzistimi i membranës së enëve të mbrujtura të gjakut në trupin qelqor me bashkimet në retinë, psh., te diabeti i përparuar. Grupin e tretë, më të rrallë e përbëjnë shkëputjet me derdhjen e lëngut nën retinë, psh., te tumori brenda syrit, pezmatimi i cipës enore dhe i anomalive të lindura.

SHËRIMI

Shkëputja e retinës shërohet vetëm në mënyrë kirurgjike. Qëllimi i shërimit është mbyllja e rupturës, e cila arrihet me nxitjen e bashkimeve midis retinës dhe cipës enore me ngrirjen lokale në vendin e rupturës ose përdorimin e rrezeve lazër. Për t’u arritur kjo, ruptura duhet t’i afrohet cipës enore, qoftë nga jashtë me qepje, mbushje dhe punksion të lëngut të grumbulluar nën retinë ose përbrenda, me ndihmën e tamponimit me gaz. Para hedhjes së gazit hiqet trupi qelqor. Kjo ndërhyrje quhet VITREKTOMI dhe gjithnjë e më shumë aplikohet në krahasim me operacionin klasik me mbushje dhe punksion. Shkak për këtë është se me heqjen e trupit qelqor mënjanohet edhe mundësia e krijimit të rupturave të reja, përkatësisht rishkëputjes, si edhe që pas vitrektomisë nuk shkaktohet ndryshimi i gjatësisë së syrit, gjë që nuk është rast te aplikimi i qepjes dhe mbushjes.
Vitrektomia përveç kësaj aplikohet si metodë e vetme operative te shkëputja e shkaktuar për shkak të pranisë së membranës në retinë, te shkëputja afatgjatë e retinës ose e diabetit. Gjatë ndërhyrjes kirurgjike këto krijesa në tërësi mënjanohen, me çka bëhet e mundur shtrirja e përhershme e retinës. Te këto forma të ndërlikuara të shkëputjes së retinës për tamponim përveç gazit e përdor edhe vajin e silikonit. Ky ka përparësi ndaj gazit meqë pacienti sheh menjëherë pas operacionit dhe prandaj gjithnjë përdoret nëse është fjala për syrin e fundit, por e kërkon edhe ndërhyrjen plotësuese, domethënë, nxjerrjen e vajit të silikonit, përafërsisht dy muaj pas operacionit të parë. Te shkëputjet e ndërlikuara të retinës shpesh shkaktohen edhe proceset me njolla dmth., krijimi i membranave të reja, madje edhe pas mënjanimit të plotë të tyre, gjë që kërkon një ose më shumë operacione plotësuese.

PËRMBLEDHJA

Me rëndësi është të dallohen shenjat e krijimit të rupturës dhe të PARANDALOHET krijimi i shkëputjes me përdorimin e rrezeve lazër. Nëse është shkaktuar krijimi i shkëputjes, duhet parandaluar humbjen e përhershme të mprehjes së pamjes me ndërhyrjen URGJENTE kirurgjike, brenda 24 orësh, në qendrat përkatëse të cilat merren me këtë kirurgji, para se që shkaktohet ndarja e njollës së verdhë. Nëse edhe kjo kohë është lëshuar, atëherë është e nevojshme të parandalohet humbja e mëtejme progresive e pamjes dhe krijimi i formave më të vështira të shkëputjes me ndërhyrjen E HERSHME, në afatin jo më të gjatë se një javë. Sa më e gjatë që është koha nga krijimi i shkëputjes deri te ndërhyrja kirurgjike edhe rezultati funksionues është më i dobët, pa e marrë parasysh puthitjen e plotë të retinës. Shkëputja e pashëruar shpie nga verbërimi definitiv brenda një viti.
Spitali special SVETI VID e kultivon kirurgjinë jashtëzakonisht të kualitetshme të retinës dhe të trupit qelqor. Në krye të ekipit për segmentin e prapmë të syrit gjendet kirurgu i shquar vitreoretinal, dr. Zoran Tomiqi, i cili ka merita në zhvillimin e kirurgjisë bashkëkohore vitreoretinale dhe të kirurgjisë së makulës – njollës së verdhë.
Këtu kufijtë e operabilitetit janë lëvizur nga mundësitë më të larta me saktësinë e teknikës kirurgjike dhe pajisshmërinë e jashtëzakonshme të spitalit me aparaturë bashkëkohore të teknologjisë më të re.
strabizmi
Strabizmi

STRABIZMI DHE AMPLIOPIA
(VËNGËRIA DHE MIOPI)

STRABIZMI (vëngëria) paraqet anomalinë e pozitës së syve dhe të pamjes binokulare, në fakt anomalinë motorike dhe sensore. Kjo praktikisht domethënë pamundësia që njëkohësisht të orientohen të dy sytë, përkatësisht thekat e pamjes nga pika e cila fiksohet dhe formimi i shembëllimit të njësuar me shikimin nga të dy sytë.

Ortofori e quajmë pozitën normale të syve.

Heterofori (strabizëm latent) e quajmë parregullsinë diskrete në pozitën e akseve të pamjes, të cilat me ndihmën e fuzionit vijnë në pozitë përafërsisht të afërt.
Çrregullimi mund të diagnostifikohet me teste të caktuara.

Heterotropi e quajmë vëngërinë manifestuese, qartë të shfaqur.

Ekzistojnë më shumë lloje të strabizmit: i bashkëlindur, i fituar, me shmangie drejt hundës ose në anën e kundërtë, poshtë ose lartë, në një sy (monokular) ose me alteracion (sytë shkojnë dhe fiksohen në mënyrë alternative), me përcjelljen e lëvizjes së syrit të shëndosh ose ngecjen në të njëjtën pozitë dhe etj.
Strabizmi është dukuri e shpeshtë (4-6 përqind e popullsisë), me gjysmën me të pamur të dobësuar në atë grup. Krijohet në cilëndo moshë, zakonisht te fëmijët e moshës 3 deri 6 vjeçe.

Ambliopia e përcjell strabizmin dhe gati secili pacient i dytë e ka strabizmin. Ai e paraqet dobësimin e pamjes, përkatësisht pamundësinë e marrjes së fotografisë së qartë, të mprehtë pa e marrë parasysh korrigjimin e dhënë korrekt dioptrik. Shpesh shkak për këtë është korrigjimi i bërë me kohë ose i dhënë në mënyrë joadekuate ose korrigjimi i vështirësuar për shkak të dallimit tepër të madh në dioptrinë e të dy syve (anizometropia), e cila me mjetet ndihmëse standarde, syzat ose thjerrëzën, vështirë tolerohet. Në luftën kundër dobësimit të pamjes insistohet për korrigjimin e mirë të të metës së refraktimit, e kur ekziston anizometropia metodë përzgjedhëse është një nga procedurat refraktive – lazëri egzajmer ose tjerat. Natyrisht, as rrezet lazër as ndonjë procedurë tjetër nuk munden të “konstruktojnë” pamjen, por vetëm korrigjohet dioptria, e nëse ekziston potenciali i ruajtur i pamjes, dobësimi i pamjes mundet të zvogëlohet pjesërisht.
Ampliopia (dobësimi i pamjes) dhe strabizmi paraqesin problem të madh, si për individin ashtu edhe për shoqërinë (zgjedhja e kufizuar e profesioneve, rreziku i madh nga lëndimet, e të ngjashme).
Për formimin e pamjes normale binokulare është e nevojshme që fotografia e cila krijohet në pikat korresponduese në retinë të të dy syve të jetë e mprehtë. Një fotografi e këtillë e qartë në fëmijëri është parakusht për zhvillim normal të funksionit të pamjes. Të pamurit binokular formohet rreth muajit të tretë të jetës.
Për këtë është e nevojshme forma dhe pozita normale e syrit, aparati i shëndosh refraktiv, përkatësisht syri pa gabim në refraksion ose me, të metën refraktive të korrigjuar mirë dhe me kohë, me anatomi të ruajtur dhe funksionin e nxitësit të muskulit të syrit, sistemin nervor të shëndosh dhe funksionin e ruajtur të nervave të cilat i aktivizojnë muskujtë e syrit dhe i harmonizojnë lëvizjet e tyre, qendrën për të pamur ku pranohen dhe analizohen ngacmimet e marra të pamjes të cilat vijnë nga të dy sytë dhe e formojnë pamjen e njësuar.
Nëse në cilindo prej këtyre niveleve krijohet çrregullimi në fëmijërinë e hershme, çrregullohet formimi i pamjes binokulare, funksionale. Syri i cili nuk përqendrohet “ikën”, e nëse ekziston pengesa në të dy sytë, paraqitet edhe nistagmusi (lëvizjet e shpejta, të pakontrolluara, të padëshirueshme të syve), me dobësim të thellë të pamjes. Kjo pengesë mundet të jetë edhe katarakta e lindur, glaukoma, me dëmtimin e nervit të syrit, por edhe ptosis me mbulimin e bebëzës së syrit (kapaku i lëshuar i syrit) si edhe okluzionet afatëgjata terapeutike – pra tërë ajo që e çrregullon depërtimin e dritës në sy dhe krijimin e fotografisë në retinë, ose i kontribuon formimit të fotografive të ndryshme në të dy retinat.
Strabizmi mundet të krijohet edhe më vonë në jetë te të gjitha gjendjet dhe sëmundjet e syrit të cilat zgjasin më gjatë. Dioptria e pakorrigjuar, turbullimi i kornesë, katarakta, sëmundjet e retinës dhe nervit të pamjes, dëmtimit të sistemit nervor në kuadër të lëndimeve ose sëmundjeve, si edhe trauma psikike pa shkak organik të pamjes, e të ngjashme.
Te fëmijët më i shpejtë është strabizmi konvergjent (syri drejt hundës), kurse te të rriturit strabizmi divergjent (syri kundrejt hundës).
Parandalimi i dobësimit të pamjes dhe i strabizmit mundet të realizohet me zbulimin me kohë dhe korrigjimin e të metës refraktive para se gjithashë (hipermetropisë, astigmatizmit, miopisë), pastaj me ushtrime të caktuara dhe okluzionin e kontrolluar (mbylljen) e syrit që sheh më mirë për të përforcuar “syrin përtac”. Jo gjatë pas një mjekimi të këtillë fillon korrigjimi kirurgjik i strabizmit, për t’u zvogëluar ose eliminuar deviacioni bazik i mbetur pas korrigjimit të zbatuar.
Nëse shkak i dobësimit të pamjes dhe i strabizmit është ndonjë pengesë e cila e mbyll aksin e pamjes (ptosis, katarakta), së pari zbatohet “lirimi” i aksit të pamjes, pra operacioni i ptosës ose kataraktës, e pastaj edhe kirurgjia e strabizmit.
Ndërhyrja kirurgjike e hershme e kataraktës te fëmijët me aplikimin e implantit intraokular me të cilin arrihet korrigjimi i dioptrisë është një nga parakushtet më të rëndësishme në luftën kundër dobësimit të pamjes dhe strabizmit. Është dëshmuar se ndërhyrja kirurgjike e kataraktës te fëmijët me implantacion të njëkohëshëm të thjerrëzës intraokulare shumë më mirë e korrigjon pamjen se sa korrigjimi afakn me syza ose me thjerrëz syputhitëse dhe që me këtë zvogëlohet shkalla e dobësimit të pamjes.
Kur aksi i pamjes lirohet me ndërhyrjen kirurgjike të kataraktës dhe me implant zgjidhet edhe problemi refraktiv, vazhdohet me programin e ushtrimeve dhe mjekimet okluzive. Te fëmijtë duhet rregullisht të përcillet ndryshimi i korrigjimit, i cili gjithsesi nuk është tepër i madh si afakn, por i përgjigjet rritjes normale fiziologjike të syrit.
Kjo është rrugë e mirë nga parandalimi i strabizmit, e nëse ekziston në njëfarë shkalle edhe pas ndërhyrjes kirurgjike të kataraktës, ndërmerret edhe shërimi operativ.
Nëse paraqitet herët strabizmi, deri në 6 muajtë e jetës, planifikohet kirurgjia e hershme e më së voni deri në vitin e dytë të jetës.
Nëse paraqitet më vonë që nga viti i dytë deri i gjashtë, gjithashtu duhet të insistohet për korrigjimin e mirë të gabimit refraktiv (hipermetropisë, astigmatizimit) dhe pastaj në mënyrë kirurgjike të mënjanohet devijimi i mbetur.
Në vitet e mëvonshme të jetës, kur ekziston shkallë e lartë e ampliopisë, ndërhyrja kirurgjike e strabizmit ka më shumë kuptim estetik se sa funksional. Këtu pamja binokulare tanimë është e humbur.
Te strabizmat paralitikë kihet kujdes që syri në mënyrë operative të vendoset në pozitën në të cilën humben fotografitë e dyfishta.
Kirurgjia e strabizmit ka për detyrë që syrin ta sjellë në pozitë përkatëse, por që me këtë lëvizin dhe vendosen mirë bashkimet muskulore. Operacioni bëhet me anestezion total, pa pasur nevojë që të qëndrojë në spital. Mjekimi kirurgjik, si edhe komoditeti anesteziologjik u janë përshtatur kushteve të hospitalizimit sa më të shkurtër dhe shërimit të shpejtë.

Në Spitalin special “SVETI VID”, problemi i strabizmit dhe dobësimit të pamjes shqyrtohet në mënyrë komplekse, duke u konsultuar ekipi, të cilin e përbëjnë ekspertët nga fusha refraktive dhe e kirurgjisë së kataraktës, kirurgjisë së strabizmit në bashkëpunim me neurologun.
Këtu në një vend ekzistojnë mundësitë ideale të ndërhyrja kirurgjiket të kataraktës për zgjidhjen e njëkohësishme të problemeve refraktive, si edhe korrigjimi i dioptrisë me rrezet lazër, me çka pjesërisht zvogëlohet këndi i vëngërisë, kurse në disa raste edhe korrigjohet vëngëria vetëm me korrigjimin e dioptrisë. Ndërhyrja kirurgjike plotësuese e strabizmit definitivisht e kthen syrin në pozitën normale ose sa më afër normales.

The SVETI VID Special Hospital – Belgrade, Serbia & Montenegro

English Deutsch Alb Srpski